a ነገረ ቅዱሳን ቁ 3 (1).pdf

• word cloud

• Extraction Summary

ዴ ዜዴ ዜዴ ዴ ፅይደ ሰባልዮሳውያን ፅይያ ሐዲስ አፍላጦናውያን ዴ ኮክ ፅ በዘመነ ሊቃውንት የተገኘ መዓርገ ምንኩስና ፅ የቅዱሳን ክብር በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ስለ አገኘው ወዳዘጋጀው ይመጣ ዘንድ ጠየቀው ከዚያም ሰው ከተሰናበተ በኋላ እግዚአብሔር ቢፈቅድ ወደ አንተ መጥቼ አሳቤን ሁሉ ልነግርህ ትፈቅድልኛለህን ብሎ ጠይቆ በማግሥቱ ከዚህ አረጋዊ ሔዶ ባደረ ጊዜ ያለፈ ኃጢአቴ ከፊቴ ቁልጭ ብሎ ታየኝ በራሴ አፈርኩኝ በደሌም አሰቃየኝ ከዚያም ከእመቤታችን ሥዕል ሥር ሆፔ የኃጥአንን ንስሓ የሚቀበል እግዚአብሔር የተመሰገነ ይሁን የከበርሽ እመቤት ሆይ ምንም አትደብቂች አላት አባት ዞሲማስ ሆይ ዐሥራ ሰባት ዓመት ከአራዊት ጋር ስታገል ኖርኩ በመጀመሪያ በዚህ በረፃ ሕይወት በጣም ከባድ ነበር ያለፈ ሕይወቴንና ያሳለፍኩትን ደስታ እያሰብኩ እፈተን ነበር በዚህ በምድረ በዳ በረዛ የሚጠጣ የውኃ ጠብታ እንኳን ለማግኝት አስቸጋሪ ነበር።

• Cosine Similarity

ዓ ጋወን ባባን ጋዩ ጮ በቁስ አባብ በዘ መ መመ ጩ ምዕራፍ አራት ቅዱሳን መነኩሳት ፀፅ ቅዱስ ጳውሊ ዐሌስ የቅዱስ እንጦንዮስ ወደ ቅዱስ ጳውሊ መሔድ ፀ የሁለቱ ቅዱሳን መገናኝት ሁለቱ ቅዱሳን በሠርከ ኀብስት ወቅት ህዚፅያፅ የቅዱስ ጳውሊ ጥያቂ ፀለፈ ቅዱስ እንጦንዮስ ሀ ቅዱስ እንጦንዮስና ዘመነ ሰማዕታት ቅዱስ ጳኩሚስ ቅዱስ መቃርዮስ ዘየዐቢ ትዱስ አሞን ዕ ተተ ቀቀቀጋ ናፍ ቅዱስ መቃርዮስ በፀሴሰይ ፍሥሐ ነሳሒት ወለተ ንጉሠ ሮም ጸሮ ቅዱስ ዮሐንስ ከማ ቅዱስ አቡናፍር ሥተው ፀህ ታላቁ ቅዱስ አርሳንዮስ ቅዱስ ዞሲማስ ሪዕራራ ቅዱስ ዮሐንስ ሐር ሠ። በሰማይ በዐጸደ ነፍስ ተጋድሎአቸውን ፈጽመው የጽድቅና የድል አክሊል ተቀዳጅተው የሚኖሩ የቅዱሳን አንድነት ናትና ራእይ ጅ በሌላ በኩል በሊቃውንት አመሥጥሮ ቤተ ክርስቲያን ማለት እግዚአብሔር ግዕዛን ካላቸው ፍጥረታት ሰውና መላእክት ጋር ያለው ግንኙነት ነው ከዚህም የተነሣ በቤተ ክርስቲያን ታሪክ ጥናት የቤተ ክርስቲያንን ዕድሜ በሦስት ይከፍሉታል የመጀመሪያ ዩቱ ቤተ ክርስቲያን ሰው ከመፈጠሩ በፊት በዓለመ መላአክት የነበረችው የመላአክት አንድነት ናት ሁለተኛው የቤተ ክርስቲያን ዕድሜ ከአቤል ጀምሮ እስከ ሐዲስ ኪዳን መግቢያ ድረስ የነበሩ ደጋግ ሰዎች አንድነት ናት ሦስተኛዬቱና የመጨረሻዩዬቱ ግን በክርስቶስ ደም የተመሠረተችው የክርስቲያኖች አንድነት ናት እርስዋም የጸጋና የጽድቅ ምንጭ ናት ኤፌ የ ከላይ ቤተ ክርስቲያንን አሰመልክቶ የተሰጡትን መሠረታዊ ትርጓሜዎች መነሻ በማድረግ የክርስትና እምነት ታሪክ የሚጠናበት የቤተ ክርስቲያን ታሪክ የቅዱሳን ታሪክ ነው አንድም እግዚአብሔር በቅዱሳን ላይ አድሮ የሠራው ታሪክ ነው ለማሰት እንችላለን ብዙ የታሪክ ምሁራን የሚዘነጉት ነገር የቤተ ክርስቲያን ታሪክ ሲነሣ ትልቁን ቦታ የሚይዘው የቅዱሳን ልጆቿ ገድል መሆኑን ነው የቤተ ክርስቲያን ጉዞ ማለት የቅዱሳን ተጋድሎ ነው ያለ ቤተ ክርስቲያን ቅዱሳን ያለ ቅዱሳንም ቤተ ክርስቲያን አይኖሩም ቤተ ክርስቲያን በዓላውያን ነገሥታት በአረማውያን መኳንንት ስትገፋ በመናፍቃን ካህናት ሜራ ስትፈተን ብትኖርና ብትመነምን እንኳን ሳትበጠስ ጨርሶም ላትጠፋ ለዚህ ትውልድ እንድትደርስ ያደረጋት የቅዱሳን ልጆቿ ቅትልት ተጋድሎ ነው በመሆኑም ነገረ ቅዱሳን ከቤተ ክርስቲያን ታሪክ አዕማድ መካከል ዋነኛው ነው ስለዚህም የቤተ ክርስቲያንን ታሪክ ስናነሣ ከአድራጊዎቹ ከባለሟሎቹና ከታሪኩ ባለቤቶች አንጻር ጭምር እንጂ ከድርጊቱ ጋር ብቻ መጓዝ የለብንም በቤተ ክርስቲያናችን ገድለ ቅዱሳን የሚጠናበት መስክ ዜና አበው ወይም ትምህርተ አበው ይባላል የአበው ታሪክ የአበው ትምህርት ማለት ነው ግሪካውያን ኾልፐር ዚወኛ ይሉታል ፓተር አባት ፓቲሮጐ አበው ማለት ሲሆን ፓትሮሎጂ ማለትም ያው ነገረ አበው ዜና አበው ማለት ነው በዘርፉ በርትዕት ኝይማኖት ጸንተው ኑሮአቸውን በቅድስና የመሩ ስለዚህም ቤተ ክርስቲያን ዕውቅና ርያት ከተሰጠበት ጊዜ ጀምሮ ነው የኋላ ሊቃውንት እነ ቅዱስ ዮሐንስ አፈ ወርቅ ሐዋርያት የመንፈስ ቅዱስን ጸጋ የትቀበሉባትን ፅለት የቤተ ክርስቲያን የልደት ቀን የቤተ ክርስቲያን ቅዳሴ ቤት ያሏት ለዚህ ነው ሁሉን በሚየነጻ ሁሉን በሚቀድስ በመንፈስ ቅዱስ ባይታደሱ ኖሮ ለክርስቶስ ትንሣኤ ምስክር ለመሆን ባልበቁም ነበርና ከዚያ በፊት በሌዋውያን ዘር ይወርድ የነበረውን የብሉይ ኪዳን ሥልጣነ ክህነት በሐዲስ በመተካት ለእነርሱ ሰጣቸው ዮሐ እነርሱም ጌታችን እንዳስተማራቸ ውና ቃል ኪዳንም እንደ ገባላቸው ማቴ ለተከታዮቻቸው ይኽንን ሥልጣን በአንብሮተ እድና በንፍሐት በመሾም አስተላለፉ ግብ ሐዋ በሥግው ቃል በኢየሱስ ክርስቶስ ደም የተዋጀችውን የእግዚአብሔርን ቤተ ክርስቲያን በስብከታቸው በሰጣቸው ሥልጣን ባደላቸውም ጸጋ ጠብቀው አቆዩዋት የመጀመሪያዋ ቤተ ክርስቲያን በበዓለ ኀምሳ በቅዱስ ጴጥሮስ ስብከት በሦስት ሺ ምእመናን በሀገረ ኢየሩሳሌም በ ዓም ተመሠረተች ከዚያም ሐዋርያት ዓለምን ዕጣ በዕጣ በመከፋፈል ተዘዋውረው አስተማሩ አምልኮ ጣዖትን አጠፉ ርኩሳን አጋንንትን አሳደዱ በመስቀል ፅርፍ አርሰው ንጹሕ ዘር ወንጌልን ዘርተው በደማቸው አተሙ ላስተማሩት ሕሽብ ለእምነታቸው ማጽኛ የሚኾኑ መልእክታትን ጻፉ ሥርዓተ ቤተ ክርስቲያንን ሠሩ ከጌታ ያዩትንና የሰሙትን ለተከታዮቻቸው በቃልም በኑሮም በመጻሕፍትም አውርሰው ሁሉም በሰማዕትነት ተጋድሎ ዐረፉ ቅዱሳን ሐዋርያት የቤተ ክርስቲያን ቀዳማውያን አበው ናቸው የሐዲስ ኪዳንን ሥልጣነ ክህነት ያገኙ የመጀመሪያዎቹ አባቶች ናቸው የቤተ ክርስቲያንን ትምህርተ ዛይማኖት ሥርዓተ እምነትና ክርስቲያናዊ ትውፊት መሠረት የጣሉ ናቸው የሐዲስ ኪዳን ቅዱሳት መጻሕፍት ወጣንያን ናቸው። አሜን ምዕራፍ አንድ ቅዱሳን ሐዋርያት ሐዋርያውያን አበው ሰማዕታት ቅዱሳን ሐዋርያት ወርቀ ደሙን ዋጋ መስቀሉን የድል ገቢያ አድርጎ ቤተ ክርስቲያንን የዋጃት ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ የቤዛነቱን ተግባር ፈጽሞ ከዐረገበት ከጢባርዮስ ፆቄሣር ዘመነ መንግሥት ዓም ጀምሮ እስከ ድሮ ዓም ያለው ወቅት ዘመነ ሐዋርያት ይባላል የጌታችንን የቃሉን ትምህርት የሰሙ የእጁን ተአምራት ያዩ በኋላም በመንፈስ ቅዱስ የተረዱና በዓለም ዞረው ወንጌልን የሰበኩ ደቀ መዛሙርት ሐዋርያት ተብለው ይጠራሉ ሐዋርያ የሚለው ቃል ሖረ ሔደ ካለው የግአዝ ቃል የወጣ ሲሆን ትርጉሙም የተላክ ሒያጅ ገሥጋሽ ልዑክ ማለት ነው ወንጌለ መንግሥትን ድኅነተ ዓለምን ለመላው ዓለም ሊያውጁ ሊያበሥሩ ተልከዋልና ቅዱስ ማርቆስ በወንጌል ቅዱስ ሉቃስ በግብረ ሐዋርያት ማር የሐዋ ፅ እንደገለጡት አስቀድሞ ከእርሱ ጋር እንዲኖሩ ከጠራቸው በኋላ እግዚአብሔር ለሰው ልጅ የገለጠውን ድንቅ ሥራ አምላክ ሰው ኾኖ ያደረገውን ተአምራት ለዓለም የተደረገውን ሁሉ ሊመስክሩ ተመርጠዋል አንዲህም ስለሆነ በዐረገ በፀሥረኛው ሙስና መቃብርን አጥፍቶ በተነሣ በኅምሳኛው ቀን በተቀበሉት ጸጋ መንፈስ ቅዱስ ከብልየት ታድሰው በአአምሮ ጎልምሰው ፍሩዛን የነበሩ ጥቡዓን ሁነው ፈርተው የካዱትንና እየተንቀጠቀጡ ጥለውት የሸሹትን የክርስቶስን መስቀል ለመሸከም የማያወላውሉ ኾኑ የአይሁድ ቄጣና ተግሣጸ አልመለሳቸውም እንዲያውም ተገፈው ተገርፈው ሲመለሱ የንጉሥ ማለፊያ ቀምሶ እንደ ወጣ ባለሟል ደስ ይላቸው ነበር ግብ ሐዋ ሄዛ አይሁድ ክርስቲያኖችን ገሊላውያን ናዝራውያን ይሏቸው ነበር ክርስቲያኖች ግን ወንድሞች ደቀ መዛሙርት እየተባሉ ይጠሩ ነበር ግብ ሐዋ ክርስቲያን መባል ግን በኋላ በአንጾኪያ የተጀመረ ነው ይህንንም ክርስቲያን የሚለውን ስም የአንጾኪያ ሰዎች ያወጡላቸው ክርስቶስን በማመናቸውና በመስበካቸው ሲያፌዙባቸው ነበር ግብሐዋ ለ ሳያውቁት በግድ መንፈስ ቅዱስ አፋቸውን ከፍቶ ፊታቸውን ጸፍቶ አውነት አናግሯችዋል ተብለዋል ቅዱስ ያዕቆብ በሐዋርያት ዝርዝር ውስጥ በቅዱስ ማቴዎስ ወንጌል በሦስተኛ ደረጃ በቅዱስ ማርቆስ በሁለተኛ በቅዱስ ሉቃስ በሦስተኛ በሐዋርያት ሥራም ሦስተኛ ደረጃ ተጽፎአል ክጌታ ወንድም ከያዕቆበ ለመለየትም ታላቁ ያዕቆብ ያዕቆበ ወልደ ዘብዴዎስ እየተባለ ይጠራል ቅዱስ ያዕቆብ የኖረው ያረፈውም በኢየሩሳሌም ከተማ ነው ከኛው መሰህክ ወዲህ ግን በሰማዕትነት ከማለፉ በፊት በስፔን እንደ ሰበከ የሚናገሩ አንዳንድ መዛግብት ተገኘተዋል በዚያም ሰባት ልዑካንን ሾሞ ሲመለስ በኢየሩሳሌም ከተማ በሰማዕትነት አንዳረፈ የስፔን ሊቃውንት ይናገራሉ እንዲያውም በመካከለኛው ዘመን ዐፅሙን አኢየሩላሌም አፍልሰው በስፔን ሳንቲያጐ ያሳረፉት መሆናቸውን ያረፈበትን ቦታ ኣያሳዩ ይመሰክራሉ የቅዱስ ያዕቆብ ሰማዕትነት ሐዋርያው ቅዱስያዕቆብ በዕድሜ ገፍቶ ስለ ነበር እንደ ሌሎች ሐዋርያት ብዙ እልተዘዋወረም መቀመጫውም በኢየሩሳሌም ከተማ ነበረ አንድ አይሁዳዊ በቅዱስ ያዕቆብ ስብከት ስለ ተናደደ በነገር ከስሶ ለአይሁድ ንጉ አቀረበው ቅዱስ ያዕቆብ ግን ያለ ፍርሣትና ያለ ኅፍረት ስለ ጌታችን ኢየሱስ ርስቶስ በሸንጐው ፊት መሰከረ በዚህ የተበሳጨው ንጉሥ ቬሮድስ አግሪጳ በጓዩ ዓም ፅቆበን በሰይፍ አስገደለው የሐዋ ቅዱስ ያዕቆብን የከሰሰው አይሁዳዊ ግን ዛይማኖቱ ያለውን ፍቅርና ቆራጥነት በማየቱ ቅዱስ ያዕቆብን በመክሰሱ ተጸጸተ እኔ ኔንደ ቅዱስ ያዕቆብ ክርስቲያን ነኝ የእርሱን ጌታ ኢየሉስ ክርስቶስን አምናለሁ እያለ የአደባባዩ እየር መመሰከር ጀመረ በዚህም ምክንያት አርሱም ተለይፎ በሰማዕትነት ቅዱስ ያዕቆበ ከሐዋርያት መካከል ሰማዕትነቱ በሐዲስ ኪዳን የተጻፈለት ብቸኛ አዋርያ ነው በመጀመሪያ የሰማዕትነትን አክሊል የተቀዳጀም እርሱ ነው « አስጢፋኖሎ ማለት በግሪክ ቋንቋ አክሊሉ ማለት ሲሆን ከአባቱ ከስምዖንና እናቴ ከሐና ትውልዳቸው ከነገደ ብንያም ነው የተወለደው ሐኖስ በተባለ ስፍራ ው በዘመነ ሐዋርያት በማኀበረ ምእመናን መካከል በአረማውያንና በኣይሁድ ሌቶች ሥኀጉሑሑቅ ሰባት ዲያቆናት ተሾሙ ከነዚህም አንዱ ቅዱስ እስጢፋኖስ ነበር ቅዱስ እስጢፋኖስ የስድስቱ ዲያቆ ናት አለቃ ሊቀ ዲያቆናት በመ ሆን ምእመናንን ከማገልገል ባሻገር ድውያንን በመፈወስ ትምህርተ ወንጌልን በማስፋፋት የበረታ ነበር በገድሉ እንደ ተጻፈው ፍናፆስ የሚባል ጠንቋይ ወደ አንድ በሬ ሔዶ በጆሮው ሹክ ቢለው በምት ሐት ከሁለት ክፍል አለ ቅዱስ አስጢፋኖስም በተለጠው የመንፈስ ቅዱስ ጸጋ የሞተውን አንሥቶ የተክፈለውን ገጥሞ ናዖስን ጠርተ ኸው ና ብሎ አዘዘው ያም በሬ አንደ በለዓም አህያ በሰው ልላን አየተናገረ ጠንቋዩ ናፆስን ቅዱስ አስጢፋኖስ ይፈልግኻል እያለ መጣራት ጀመረ አስቀድሞ በዚህ መሰሪ ተታሎ የነበረው ሕዝብም ቅዱስ አስጢፋኖስ ባደረገው ተአምር አየተገረመ አምኖ ተጠመቀ ይህም አይሁድን በቅንዓት በቅዱስ አስጢ ፋኖስ ላይ እንዲነሣሥ አደረጋቸሙ በዘመነ ሐዋርያት በኢየሩሳሌም ብቻ ዙ ምዙራባት ነበሩ እነዚህ ምኩራባተ በተለያዩ አገሮች የሚኖሩ አይሁድ ለራሳቸው ማረፊያ ያሠሯችው ሲሆኑ ልጆቻቸውን በመላክ የሚያስተምሩባቸው ትምህርት ቤቶችም አብረው ነቤሯቸው ከእነዚህ መካከል አምስቱ ምኩራባት ተባብ ረው በእስጢፋኖስ ላይ ተነሥበት እነርሱም በሮም የነበሩና በኋላም ከባርነት ነጻ የወጡ አይሁድ ያሠሩት የቀሬና አይሁድ አሪ የእስክንድርያ አይሁድ የኪልቅያ አይሁድ አና የታናጂ እስያ አይሁድ ናቸው እነዚህ አይሁድ ወደ ቅዱስ አስጢፋኖስ መጥተው ይከራክሩት ነበርነ የሐዋ ከማለት በቀር ምን እንደ ጠየቁት መጽሐፍ ቅዱስ አይነግረንም ቅዱስ ዮሐንስ አፈ ወርቅ ግን በድርሳኑ እንዲህ ይላል ኀተ ጉዘሽ ከለኪ ኀገረነ ይህነ የዋህ ሕዝብ የማጸሆነ ነገር ከያስተማርህ የሚማርከ ተስምር አያደረገህ ሰምኀ ታላስተቸሰህ ስምሳክ ነው ብሰህ የምትስብከውን ከስኪ ኀዢን ከማርያም የተወሰደ የክገጨት ዘነራዚ ዐድ ዓለምኀ መሄጠር የሚችዐ ጆወስዐኻዐ። እዝዚአብሐርኀም ስመስፐኑት የበሰዓምኀ ከነጸናገሬ በወዓ ነውም ጸያ መሰኣም የሆነች ጸያ ሴንጊኖስ ስማዕት ደር ነበር በጠባዩ ከነገር ሌንጊኖስ ከዮናናውያን ወገን የሆነ የሮማ ወታ መቀላቀል አይወድም በዚህም ምክንያት የሮማ ጭፍሮችና የአይሁድ አጋፋሪዎች በጌታችን ላይ ያን ሁሉ ስቃይ ሲያደርሱበት ገለልተኛ ሆኖ በሥፍራው አልነበረም በዕለተ ዓርብ ግን ሮማውያን በጌታችን መከራ ያልተባበረውን ሁሉ እንዶ ንጉሥ ጠላት ስላዩት በመጨረሻዋ ሰዓት ተፈጸመ ዮሐ ካለ በኋላ ወደ ቀራንዮ ተራራ ወጣ ሮማውያን የሁለቱን ሽፍቶች አጥንት ሲሰብሩ እርሱ ደግሞ ከሞተ መቼም አልጐዳም ብሎ የጌታን ጎኑን ወጋው ጄ ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ሙስና መቃብርን አጥፍቶ ሞትን ድል አድርጎ መነሣቱን የአይሁድ አለቆች ሊሰሙ የመቃብሩን ጠባቂዎች ደቀ መዛሙርቱ ሥጋ ውን ሰርቀው ወሰዱት ማቴ ፅ በማለት እንዲያስወሩ መክረዋቸው ነበር ይህን ወሬ ንጉሥ ጴላጦስ እንደ ሰማ ጠባቂዎቹን አስጠርቶ ከአራት ወገን ከፍሎ ለየብቻ ቢጠይቃቸው በጊዜውና በወሰደው ሰው ማንነት እርስ በእርሳቸው ተለያዩ በዚህም ጊዜ ብእውነት ኢየሱስ ክርስቶስ ከሙታን ተነሥቷል በማለት አምላክነቱን አምኖ ለሁለት ዓመታት ያህል የኢየሱስ ክርስቶስን አምላክነት በመመስከሩ በብ ዓም በጢባርዮስ ቄሣር ፍርድ ቤት ተክስሶ አንገቱን በመሰየፍ በሰማዕትነት ዐረፈ ጽ በመነ ሐዋርያውያን አበው ከሮ ፅ ዓም ያለው ከዘመነ ሐዋርያት በኋላ ያለው የመሸጋገሪያ ዘመን ነውኑ በዚህም ጊዜ የነበሩት ቅዱሳን ሐዋርያውያን አበው ይባላሉ እነርሱም ከቅዱሳን ሐዋርያት በቃልም በሥራም የተማሩ በመንፈስ ቅዱስ የተሾሙ በመንበ ራቸው የተተኩ ደቀ መጓሙርታቸው ናቸው በማንኛውም የሥራ መስክ መንፈሳዊ አደራቸውን ከቅዱሳን ሐዋርያት ተቀብለው ቤተ ክርስቲያንን የመሩ ርቱዐነ ፃኝይማኖት ግሐዋርያት ሁለተኛ ዙር ሐዋርያት ናቸው ከነዚህም አበው ብዙዎቹ ብዙ መጻሕፍትን ጽፈዋል ተርጉመዋል በጽሑፎቻ ቾቸውም ክርስቲያኖች በደረሱባቸው ስደቶች ምክንያት ተስፋ እንዳይቆርጡ አጽናንተዋ ቸዋል እንዲሁም በየጊዜው በተነት መናፍቃን ትምህርት እንዳይታለሉ በማለት ሥጋዊና መንፈሳዊ ሕይወታቸውን በሥርዓት ለመምራት የሚያስችሏቸውን ጽሑፎች በቅዱስ መጽሐፍ ቃል ላይ ተመሥርተው ጽፈዋል መጽሐፈ ዲድስቅልያ መልእክተ በርናባስ መልእክታተ ቀሌምንጦስና ራእየ ሔርማ የሚጠቀሱ ናቸው ስለሆነም ቀደምት የክርስትና ጸሐፊዎች ክ ርክብርክስ ሃሃጠፎ ይባላሉ ርርዘሃኽርነ ዞዶጸ ጸዙህንዩጸ ለ ርርትዛያርዌጄ ሂየዛርፕርጊርጋየሂጄዝል ርየ ርተዘህቨበለተብየዢ ዩሬ ርኔርር ህላ ጸህዩ ቡጄ ርርዙሞኒይፕፔ ፀርጋር ር ርፐጎርርርኗ አነዚህ አበው ከቤተ አይሁድ ብቻ ሳይሆን ከቤተ አሕዛብም የተገኙ ናቸው በሐዋርያት ጊዜ እነርሱን እየረዱ ኖረዋል ባስተማሯቸውም ትምህርት ጸንተው በማጽናታቸው በዐላውያን ነገሥታት ሰይፍ ሰማዕትነትን ተቀብለዋል ሐዋርያውያን አበው ከሚባሉት ውስጥ ቀሌምንጦስ ዘሮም ፖሊካርፐስ ኤርማ ፓፒያስና አግናጥዮስ ምጥው ለአንበት ዋነኞቹ ናቸው እነዚህ አባቶች ለቤተ ክርስቲያን ስማዕትነትን እስከ መቀበል ደርሰው ከሠሩትና ካስተማሩት ይልቅ ከሞቱ በኋላም ሕያው በሆነው ስማቸውና ትምህርታቸው እየሠሩ ሂ ቭረ ያለው ሥራ ይበልጣል ምክንያቱም እስከ ዛሬ ድረስ ትምህርታቸው መናፍቃንን እያሳ ፈረ አጋንንትን እያስደነበረ ነውና ሊቃውንቱ እየተንቀሳቀሱ ያሉት በእነርሱ አስትንፋስ ትምህርት ነውና አነርሱን መሆን ባይቻልም ቤተ ክርስቲያንም የእነዚህን ቅዱሳን አበው ብሔረ ሙላዳቸውን ጥንተ ነገዳቸውን የገድላቸውን ጽንአትና የሥነ ጽሑፋቸውን ብስለት መዝግባ አስቀምጣልናለች ጥቂቱን እንመልከት ፅፅ የቆጵሮስ ሲቀ ጳጳስ ቅዱስ በርናባስ ቅዱስ በርናባስ የተወለደው በቆጵሮስ ደሴት በሰላሚስ ከተማ ሲሆን የቅዱስ ማርቆስ አጎት እንደ ሆነ በቤተ ክርስቲያን ትውፊት ይነገራል በቆጵሮስ በ ዓመት ከጌታችን ልደት በፊት ተማርከው የገቡ አይሁድ ነበሩ የቅዱስ በርናባስ ቤተሰቦች ወደ ቆጵሮስ የገቡት በዚህ የተነሣ ነው ትውልደ ነገዱ ከሌዋውያን ነው ይማርላቸው ዘንድም ቤተሰቦቹ ወደ ኢየሩሳሌም ላኩት በዚያም የገማልያል ተማሪ በመሆን ከቅዱስ ጳውሎስ ጋር በአንድ የትምህርት ገበታ ተምረዋል በኢየሩሳሌም እያለ ወደ እኅቱ ወደ ማርያም ወደ ማርቆስ እናት ቤት ሲሔድ የጌታን ትምህርትና ተአምራት የመስማትና የማየት ዕድል አግኝቷል በይሁዳ ምትክ የሐዋርያነትን ክብር ለማግኘት ከታጩት መካከል ዮሴፍ የተባለው እርሱ መሆኑን ቅዱስ ዮሐንስ አፈ ወርቅ ገልጧል ቁጥሩ ከሮቱ አርድዕት ሲሆን ወደ ቤተ ክርስቲያን የሚጠጉ ድኾች ስለ በዙ መሬቱን ሽጦ ዋጋውን ለሐዋርያት አስረክቧል የሐዋ ቅዱስ ጳውሎስ ለመጀመሪያ ጊዜ ወደ ሐዋርያት ሲመጣ ቀድሞ ያውቀው ስለ ነበር የመሰከረለት እርሱ ነው በቅዱስ አስጢፋኖስ ሞት ምክንያት ክርስቲያኖች በየሀገሩ ሲበተኑ አስቀድሞ ፊልጳስ ወንጌላዊ ይሰብክበት ወደነበረው የአንጾኪያ ከተማ ሔዲል በዚያን ጊዜ ቅዱስ ጳውሎስ በቆጵሮስ ከተማ ያስተምር ነበር በአንጾኪያ ወደ ነበረችው ቤተ ክርስቲያን ክርስትናን ተቀብለው የሚመጡ አረማውያንና አይሁድ እየበዙ በመምጣታቸው በርናባስ ጳውሎስን ወደ አንጾኪያ አመጣጡ በቅዱስ ማርቆስ የተነሣ እስኪለያዩ ድረስ አብረው ነበሩ ከቅዱስ ጳውሎስ ተለይቶ ቅዱስ ማርቆስን በመያዝ ወደ ኢየሩሳሌም ከመጣ በኋላ አስቀድሞ ወደ ሮም በኋላም ጠደ እስክንድርያ ከዚያም ወደ ይሁዳ በመምጣት ተዘዋውሮ ወንጌልን ከሰበከ በኋላ በመጨረሻ ወደ ሀገሩ ገብቷል በቆጵሮስ በነበረችው ቤተ ክርስቲያን መንበረ ጵጵስናን መሥርቶ የመጀመሪያው ሊቀ ጳጳስ በመሆን አረማውያንን እያጠመቀ ወንጌልን በማስተማር ላይ እያለ ከሶርያ ክክ ከከከከክበበበቋ በ ዱ ኢጨጨክኢጳ ጻጻ በመርክብ ተጭኖ በባሕር ላይ ወደሚገደልበት ሲጓዝ ኅዳር ቀን ከተሳፈረበት መርክብ ወደ ባሕር ጥለው ገድለውታል ምእመናንም የቀሌምንጦስን አስከሬን ሲፈልጉ ከውኃው ውስጥ በአውሬ ላይበላ አግኝተውታል በተአምር ውኃው ተክፍሎላቸው የቀሌምንጦስን አስከሬን በሣጥን አድርገው ከባሕሩ ውስጥ አናወጣለን ቢሉ የማይወጣላቸው ሆኗል በዚህ ምክንያት በዓመት በዓመት ባሕሩ እየተከፈለላቸው ከባሕሩ ውስጥ በመግባት ያረፈበትን ዕለት የሚያከኩበሩ ሆነዋል ምእመናን ይህን የቀሌምንጦስን ዕረፍት አክብረው ሲሔዱ አንድ ልጅ በወላጆቹ ተረስቶ በባሕሩ ውስጥ ቀረ በዚያም በባሕር አውሬ ሳይበላ በተአምር የሚበላውንና የሚጠጣውን ቀሌምንጦስ እያቀረበለት ያን እየተመገበ ለብዙ ወራት ኖሯል በዓመቱም ወላጆቹ በዓሉን ለማክበር ከምእመናን ጋር በመጡ ጊዜ በተአምር ባሕሩ ሲክፈት ከዚያ አግኝተውታል ይህም እግዚአብሔር በቅዱሳን አድሮ የሚሠራው ድንቅ ተአምር ነው ይኸውም በዐፅመ ኤልሳዕ እንዳደረገው ዓይነት ነው ነገየ ቀሌምንጦስ በሕይወተ ሥጋ ላለ አንድ የሥነ ፍጥረት ታሪክ መግለጫና የቤተ ክርስቲያን ቀናፃዊጃ መመርያ መንፈሳዊ መጽሐፍ አዘጋጅቷልኑ ይህንንም መጽሐፍ ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን በክብር ተቀብላ ትጠቀምበታለች ይህ የእግዚአብሔር ሐዋርያ በግፍ ያረፈበትን ዕለት በሁለት ዓለም በምድርም በስማይም ያለች አውነተኛዩቱ ቤተ ክርስቲያን ምን ጊዜም ስታዘክር ትኖራለች ፅ ቅዱስ አግናጥዮስ ለባሴ እግዚአብሔር ቴዎፎሮስ ፈይ ኋናጥሞኞዕ ፉለምርፉ ኦአታና ጌታችን በወንጌል እንደ ተጻፈው ከመካከላችን በክብር ማን ከማን ይበልጣልጐ በማ ለት በሐዋርያት መካከል ክርክር በተነሣ ጊዜ ከመካከላቸው አንድ ሕናን አቁሞ እንደ ዚህ ሕፃን ካልሆናችሁ ወደ መንግሥተ ሰማይ አትገቡም ማቴ በማለት ትሕ ትናን አስተምሯዋል ይህ የማስተማርያ መሣሪያ ሆኖ የቀረበ ሕናን አግናጥዮስ ነው አግናጥዮስ ካደገ በኋላ የነባቤ መለኩት የቅዱስ ዮሐንስ ደቀ መዝሙር በመሆን የነገረ መለኩትን ትምህርት በሚገባ ተምሯል በዚህም በሐዋርያ እግር የሚተካ ሐዋርያ ሆኗል ለዚህም ነው ቤተ ክርስቲያን በቅዱስ ጴጥሮስ መንበር ከኢዮዲስ ቀጥሎ ሦስተኛው ሊቀ ጳጳስ አድርጋ የሾመችው አርሱም ከተሾመበት ዕለት ጀምሮ በሰማዕትነት እስካረፈበት ፅለት ድረስ እንደ አስው ሐዋርያት ስለ ፈጣሪው የባሕርይ አንድነትና የአካል ሦስትነት የሚያምነውን በቃልም በጽሑፍም በሚገባ አስተምሯል ። ሒ ሩጁዱ በምዙራባቸው ሲያስተምር ፈለሉ አይሁድ ወደ ቆጵሮስ መጡ እነዚህ አይሁድ አታው እጅግ ስለ ተበሳጩ ብዙ ካስቃዩት በኋላ በ ዓም አካባቢ በድንጋይ ወግረው ቀጥቅጠው ገደሉት የሮሙ ተወላጅ ያፌታዊው ሲቅ ቀሴምንጦስ ገ የቤተ ክርስቲያጉ አባቶች አንዱ ቅዱስ ቀሌምንጦስ እንደ ነበር ታሪክ ዴ ብጠመቁቹ ያን ነገሥታት ወገን ነው አባት ቀውስጦስ ከቀደምት ሮማው ጎ ከይተ ተቀጥሮም ለሮም ንጉሥ ያገለግል ነበር በዚህ ሥራ ላይ እንዳለ ቀውስጦስ እስከ ቤተሰቡ በቅዱስ ጴጥሮስ ትምህርት ከአረማዊነት ወደ ክርስትና ተመል ሷል ወደ ክርስትናም በተመለሰ ጊዜ ሀብት ንብረቱን ለቤተ ክርስቲያን በማስረከብ የጽድቅ ሐዋርያ ሆፍኣል ቀሌምንጦስ ከዚህ ደገኛ ሰው ነው የተገኘው ቅድመ ክርስትና መመረት ከግሪካውያን የሥነ ፍጥረት የምርምራ ተቋም በመግባት የፍልስፍናን ትምህር በመማሩ በሮማውያን ዘንድ የተከበረ ሰው ነበር ጃ ለማራቀቅና ለማምጠቅ ወደ ይህን የፍልስፍና ትምህርቱን በከፍተኛ ደረ ጥንት ትምህርት ቤቱ ወደ አቴንስ በመርከብ ሲጓዝ ማዕበል አቅጣጫውን አስለቅቆ ከእስክንድርያ ወደብ አደረሰው በዚያም ሳለ ቅዱስ ጴጥሮስን በእግዚአብሔር ፈና ከሮም ወደ እስክንድርያ መጥቶ አስተማረው ከፍልስፍናም ወደ አማናዊ ትምህር ወደ ወንጌል መለሰው ከዚህ ጊዜ ጀምሮ ቅዱስ ቀሌምንጦስ የአጋንንት ተጻራሪ የአረማውያን አስተማሪ የወንጌል አስከባሪ የቤተ ክርስቲያን ተጠሪ በመሆን በአምባ ገነኖች መናኸሪያ በሮም ከሐዋርያው ቅዱስ ጴጥሮስ ቀጥሎ ጵጵስና ተሹሟል ቀሌምንጦስ እንደ አባቶቹ እንደ ሐዋርያት የመዳን ትምህርት ወንጌልን ለወገኖቹ ለአረማውያን በማስተማር ከሰይጣን ቁራኝነት አላቅቋቸዋል በአረማውያን ቤተ ክርስቲያንን ሳያስደፍር ወንጌላዊ ሥራውን በማፋጠን ላይ እንዳለ ጠራብሎስ የሚባል መሪ ለጣዖት እንዲስግድ ፈጣሪው ክርስቶስን እንዲክድ ባስገደደው ጊዜ ፈጣሪዬ ክርስቶስን አልክድም ለጣዖትም አልሰግድም ብሉታል ጠራብሎስም ከቀሌምንጦስ ይህን መልስ በሰማ ጊዜ በሮም አደባባይ ቀሌምን ጦስን ለመግደል ወሰነ ነገረ ግን የምአመናንን ተቃውሞ ስለ ፈራ በስውር ወደ ሌላ ሀገር አስወስዶ በዚያ እንዲገደል አሰበ ካለበትም ቦታ በስውር በወታደር አሳፍና ጭጥረታትን ሁሉ የፈጠረ የፍጥረቱንም ሹመትና መዓርግ መስጠት የሚቻ ለው እግዚአብሔር ፀመልክ በገጽ ፍጹም በሚሆኑ በሦስት አካላት በጌትነት ዙፋን ተቀ ምጦ ሁሉን የሚገዛ ነው ብሏል በዚህም የምሥጢረ ሥላሴ ትምህርቱ ክብሉይ ኪዳን ቤተ አብርሣምን ሸፍይ ከሐዲስ ኪዳንም ፈለገ ዮርዳኖስን ያመለክተናል ማቴ የፄ ቅዱስ አግናጥዮስ የቅዱስ መጽሐፍ ሐዋርያዊ ሊቅ እንደ መሆኑ በመለኮታዊ ትምህርቱ በሦስቱ አካላት አንድ መለኮት በኣንድ መለኮትም ሦስት አካላት መኖራቸ ውን ያለ መቀላቀል በዕሪና አስቀምጧል አካላትም የተባሉ አብ ወልድ መንፈስ ቅዱስ መሆናቸው በቅዱስ መጽሐፍ ተመዝግበዋል ሥላሴ የተባሉ እነዚህ ናቸው ስለ ቀዳማዊ እግዚአብሔር ወልድም ፀበተለየ አካሉ ሰው የመሆኑን ነገር ሲናገር ከባሕርይ አባቱ ከአብና ከባሕርይ ሕይወቱ ከመንፈስ ቅዱስስ ጋር በመለኮትና በባሕርይ ኣንድ ቢሆንም ከአመቤታችን በተወለደ ጊዜ በተለየ አካሉ ተወለደ አንጂ ሦስቱም ከአመቤታችን ተወለዱ ብለን አንናገርም ወይም አንልም ለአብና ለመንፈስ ቅዱስ መወለድ ግብራችው አይደለምና ለወልድ እንጂ ብሏል አንድ ገጽ አንድ አካል ባዮች አይሁድና መሰሉቻቸውን ደግሞ ምንም አብ በከዊነ ልብ በወልድና በመንፈስ ቅዱስ ህልው ቢሆንም። ብሏል ራእይ ፅ በነቢዩ በኢሳይያስ አድሮ ኖማእስራኤል ንጉሥ እግዚአብሔር የሚቤዥም የሠራዊት ጌታ እግዚአብሔር እንዲህ ይላል እኒ ፊተኛ ነኝ አኔም ኋለኛ ነኝ ከአኔ ሌላም አምላክ የለም እንዳለ ኢሳ ዓ ሰው ከሆነ በኋላም እነሆ በቶሎ እመጣለሁ ለእያንዳንዱም እንደ ሥራው መጠን እክፍል ዘንድ ዋጋዬ ከአኔ ጋር አለ አልፋና ፆሜጋ ፊተኛውና ኋለኛው መጀመሪያውና መጨረሻው እኒ ነኝ ብሏል ራኢ ሆ ብበአንቀጺጸ ሕግ በኦሪትም ለሙሴ ከግብፅ ምድር ከባርነት ቤት ያወጣሁህ እግዚአብሔር ኮምላክህ እኔ ነኝ ከእኔ በቀር ሌሎች አማልክት አይሁኑልህ ያለ አምላክ ዘጸ በወንጌልም እኔና አብ አንድ ነጐ ብላል ዮሐ መቼም ቢሆን ፈጣሪ እንጂ ፍጡር ፇእኔና አብ አንድ ነን እኔን ያየ አብን አይቷል አይልም ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ስለ ፈጣሪዋ ክርስቶስ ቀዳማዊነትና ደኀራዊነት የምታምነው ከዚህ ውጪ ሌላ የላትም በሦስት አካላት አንድ መለኮት ወይም በአንድ መለኮት ሦስት አካላት መኖራቸውን ክቅዱስ መጽሐፍ ያልወጣ አምነት በመጀመሪያ ኢየሱስ ክርስቶስ በኋላም ቅዱሳን ሐዋርያት ባስተማሯት ትምህርት ተወስና ክርስቲያ ናዊ ጉዞዋን ትቀጥላለች ዘዲ ሀ ማቴ ሄሬኔዎስ በትምህርተ መለኮት ባለው ብስለት ስለ ክርስቶስ ፈጣሬ ዓለማትነት ከዘፍጥረት እስከ ራእየ ዮሐንስ ቅዱሳት መጻሕፍትን በማመሥጠር በድርሳኑ እንዲህ እያለ ያጠቃልላል ቀዳማዊ እግዚአብሔር ወልድ ሰው ከመሆኑ በፊት ይህን ግዙፍ ዓለም ከእነ ጓዙ እንደ ፈጠረ ደገኛውን ኖኅን ከጥፋት ውኃ ያዳነው እርሱ ነው ፅጴጥያፀ አብርፃምን የመራው ዘፍቆ ይስሐቅን እንዲሠዋለት የጠየቀ ከመሠዋት ያዳነውም ፍዘ ክያዕቆበ ጋር የተለደደው ክፍዓ ከዮሴፍ ጋር ዮፍ ቴሬኔዎስ በነፍስ ሕያው ሆነ ንዱ ሆኑ ዘፍ የ ፊተኛው ሰው አዳም ኡጮ። ሰባኪ ዐከልክፎበሮ የጎፍጠፍ ሀናፎዩርክሮር ሰባኬ ወመምህር በመልርከፎ ጸ ከ ደራሲ ወመምህር ከ ከ በዚህ መዓርግ ከሚጠሩት መካከል አራት ደገኛ ታላላቅ ሊቃውንተ ቤተ ክርስቲ ያን ለጉባኤ ኒቂያና ለጉባኤ ቁስጥንጥንያ መሳካት ብሎም ኀና ከፎፎዖ ለተባለው አርዮሳዊ እንዲሁም አቡሊናርዮሳዊና መቅዶንዮሳዊ ኑፋቄ ድል መነሳት ባደረጉት ሁለንተናዊ ተጋድሎ ዐበይት ሊቃውንት ሰከረ ኗ አዘፏ ይባላሉ እኒህም ቅዱስ አትናቴዎስ ታላቁ ቅዱስ ባስልዮስ ቅዱስ ዮሐንስ አፈ ወርቅ ቅዱስ ጎርጎርዮስ ዘእንዚናዙ ናቸው ዴሬ ፌ ዴዴ ዴዴ ከእነዚህም መካክል ቅዱስ አትናቴዎስ ኦርቶዶክሳዊ አባት ክፎአብው ፅ«ሦ ሐዋርያዊ አባት ገከ ላሀሠአክር ወ ፀርዘር ይዳላል ቅዱስ ባስልዮስ ታላቁ ማኅቶተ ቤተ ክርስቲያኙ ይባላል ብዙ የቤተ ክርስቲያን ሥርዓት ሠርቷልና ቅዱስ ዮሐንስ አፈ ወርቅ ሂናኸፎክኗ የፍደኮር ልሳነ ወርቅ አንቆዳዝዮን ከ ፀናፀርክሮ ህጠሮ ይባላል ታላቁ ቅዱስ ባስልዮስ ጎርጎርዮስ ዘእንዚናዙና ጎርጎርዮስ ዘኑሲስ ሦስቱ የቀጳዶቅያ አባቶች ዕጩዕርርዉ ኮርፎሮ ይባላሉ ቅዱስ ቄርሎስ ዘእስክንድርያ ማኅተመ አበው ዝሬ ሌህ ቆ« ይህር ጥኦርቶዶክሳዊት እምነት ጠበቃ ብርሣነ ዓለም ይባላል ቅዱስ ዲዮስቆሮስም ፌሬ ጡ ሀ ጾወዉፍመ ዓምደ ኝይማኖት ዐቢይ የኦርቶዶክስ ሃይማኖት አርበኛ አትሌትስ ተብሏል ወደ ቅዱሳን ሊቃውንት ዝርዝር ታሪክና ትምህርት ከመግባት አስቀድሞ በቤተ ክርስቲያን መሠረታዊ እምነትና በመናፍቃን አስተሳሰብ መካከል ያለውን ልዩነት ማወቅ ያስፈልጋል ይኸንንም በመጠኑ አናብራራለን ለይይ ናስቷፏስዝም የቤተ ክርስቲያንን ንጹሕ ትምህርት ለማጉደፍ ግኖስቲክሎ ግኖስቲኮች ሰብአ ፈጠራ የተባሉ መናፍቃን ልዩ ልዩ የተንኩል ፍልስፍናዎችን ፈጥረዋል ግኖስ ቲኮች ማለት ዐዋቂዎች የዕውቀት ሰዎች ማለት ነው ስያሜውን የወሰዱት ማኖሲሎ ዕውቀት ክሚለው የጽርዕ ቋንቋ ነው ዐዋቂዎች ነጐ ለማለት ስያሜውን ለራሳቸው አውጥተውታል ትምህርታቸውንም ግኖስቲሲዝም ይባላል አእምሮታዊ ዕውቀታዊ እንደ ማለት ነው መዳን በማወቅ እንጂ በእምነት አይደለም ባዮች ናቸውና እነዚህ ግኖስቲኮች ክርክራቸውን የሚያቀርቡት መጻሕፍትን መነሻ አድርገው ላይሆን በልብ ወለድ ፍልስፍና ስለሆነ ቤተ ክርስቲያንን ጥቂት ሳያስቸግሯት አልቀሩም ግኖስቲኮች ክርስትናን ከተቀበሉ በኋላ ዐወቅን ተራቀቅን ብለው በጆሮዋቸው ቀበገነት የዘመናቸውን የፍልስፍና ሥርዓት የምሥራቃውያንን የምትፃትና የጥንቆላ ልማድ ክክርስትና ትምህርት ጋር ለመቀላቀል የሞከሩ ናቸው ይህን የመቀላቀል ሙክራ ያደረጉትም ክርስቲያኖች በብዛት በሚገኙባቸው በሶርያ በአንጸጾኪያ ግብፅ አስክንድርያና በታናሽ አስያም ነበር እነዚህ የግኖስቲኮች መናኸሪያ ከተሞች የሚገኙት በሮማ ግዛት ውስጥ ነው የግኖስቲኮችን አስተሳሱብ ያመነጩት ከቤተ አሕዛብ ከተመለሱት ክርስቲያኖች ውስጥ ነበሩ ሠ ር ለ ስለ ሥነ ፍጥረትም የግኖስቲኮች አስተሳሰብ ይህ ዓለም በክፉው አምላክ የተፈጠረ ስለሆነ የኃጢአት ምንጭ ነው የዓለም አፈጣጠር በዘፍጥረት እንደ ተነገረው እምኅበ አልቦ ከኢምንት ሳይሆን ከራሱ ክከባሕርየ መለኮት እንደ ምጣድ ብልጭታ እንደ እሳት ክፋይ ነበልባል ተከፍሎ ተቆርጦ የመጣ ነው ይህን ዓለም በመግቦት የሚመሩትና የሚያስተዳድሩትም ከመሰኮት ባሕርይ እየተከፈሉ እንደ ጉም ብናኝ የሚመጡ ረቂቃን አካላት ናቸው ይላሉ በጽርኡ ኤምኔስ ዩርጹባብ ይሏቸዋል እነርሱ እንደሚሉት በየጊዜው ከመለኮታዊ ባሕርይ እንደ ጉም ክፋይ እየተከፈሉ ወደዚህ ዓለም ለመግባት የመጡ ብዙ ኤዎኔስ አሉ የክርስቶስም አመጣጥ እንደነዚህ ኤዎኔስ ነው ይላሉ ሐ ስለ ሰው ተፈጥሮም ሰው በመባል የሚታወቀውና ሰብአዊ ክብርም ያለው ነፍስ እንጂ ሥጋ አይደለም የሰው ነፍስ እንደ እሳት ክፋይ ከመለኮት ባሕርይ እየተከፈለች የምትመጣ ናት ሥጋ ግን ምድራዊ ስለሆነ የኃጢአትና የርኩሰት መሣሪያ ነው የመዳን ተስፋ ያላት ነፍስ ብቻ ናት ሥጋ ግን በባሕርዩ ለጥፋት የተፈጠረ ስለሆነ ፈርሶ በስብሶ ይቀራል የሰው ነፍስ የመለኮት አካል ስትሆን በመዋቲ ሥጋ ውስጥ በዕድል ሰንሰለት ተጠፍራ ታስራለች ክእነዚህ አስራት ሊፈታ የሚችለው እነርሱ የሚያስተምሩትን ዕውቀት የተከተለ እንደ ሆነ ብቻ ነው የዕውቀትና የምሥጢራት ቁልፍ በእጃችን ነው ባዮች ናቸውና በግኖስቲኮች ዘንድ ጋብቻ የሰይጣን ሥራ ነው በዚህ ዓለም መውለድ መራባት ኃጢአት ማብዛት ነው በዚህ ፈንታ ከዚህ ለመራቅ ነፍስና ሥጋን ለመለያየት የሚያበቃ ትኅርምት በቀኖናቸው ያዛሉ ግኖስቲኮች ሰውን በሦስት ደረጃ ይከፍሉታል መንፈሳዊ ነፍሳዊ ሥጋዊ መንፈሳዊ የሚሉት ራሳቸውን ነው ደረጃው የፍጹምነት ነው ብዕውቀታችን አስቀድመን ድነናል ባዮች ናቸውና ነፍሳዊ የሚሉት ክርስቲያኖችን ነው ደረጃው የማዕከላዊነትና የወጣኒነት ነው በመዳንና በመጥፋት መካከል ያሉ ናቸው ቢያውቁ ማሰት የእነርሱን ፍልስፍና ቢይዙ ይድናሉ ያለዚያ ግን ይጠፋሉ ሥጋዊ የሚሉት አሕዛብን ነው እነዚህ ለጥፋት የተፈጠሩ ናቸው የመዳን ተስፋም የላቸውም ይሉ ነበር ነፍስና ሥጋ በሞት በሚለያዩበት ጊዜ ሥጋ ፈርሶ በስብሶ ይቀራል ነፍስ ግን ወደ ነበረችበት ወደ ባሕርየ መለኮትነት ትመለሳለች መ ስለ ምሥጢረ ሥጋዌዋ ብመሠረቱ ሥጋ ወይም ግዙፍ ነገር ሁሉ የኃጢአትና የርኩሰት ምንጭ ስለ ሆነ ከረቂቁ ከንጹሑና ከቅዱሱ ጋር ተቃራኒ ነው ብለው ስለሚያስተምሩ መለኮታዊ ቃል ሥጋን ተዋሐደ ብለው አያምኑም ነበር ቃል ሥጋን የለበስ መስሎ ታየ ኢየሱስም በኅቱም ድንግልና ተጸንሶ በኅቱም ድንግልና አልተወለደም የዮሴፍ ልጅ ነው የማስተማር ሥራውን ለመጀመር በዮርዳኖስ የግኖስቲኮች የመቀላቀል አስተሳሰብ በቤተ ክርስቲያን ህልውና ላይ አደጋ የዳዊ በሬት የብሉይ ኪዳንንም መጽሐፍ ቅዱሳዊ እምነትና ሥርዓት ኑሯል ለምሳሌም ያህል የዳዊት ልጅ ሰሎሞን ለአሥራኤል አምላክ መመስገኛ መቅደስ ከሠራ በኋላ በሴት ፍቅር ተጠልፎ ቤተ ጣዖት አሠርቷል ያን ሴቶችንም አግብቶ ለጣዖት ሰግዷል በዚህ ትእጣዙን አፈረሰ ዘዱፄ በቅኝ ገ። ሲሞንም የልቡ እንዳልደረሰ አይቶ በሐዋርያት ትምህርት ላይ የጥላቻ ፕሮፓጋንዳውን ይነዛው ጀመር ከጥንቆላውና ከምትሐቱ ጋር የሚስማሙ ልዩ ልዩ ፍልስፍናዎችን እያስተማረ ብዙ ተክታዮች አበጀ ከሲሞን የግኖስቲክ ትምህርቶች ጥቂቶቹ የሚከተሉት ናቸው ሁሉን የፈጠረ ሁሉንም የመደምሰስ ኃይል ያለው እሳት ነው እሳት ሁለትነት አለው የሚታይና የማይታይ የሚታየው ባሕርዩ ግዙፉንና የሚታየውን ዓለም ይገዛል ይመረምራል የማይታየው ባሕርዩ ደግሞ ረቂቁን ዓለም ይገዛል ይገልጣል ይል ነበር ሲሞን መሠርይ ፇእኔ ክርስቶስ ነች ይል ነበር በሰማርያ እንደ አብ በይሁዳ እንደ ወልድ በብሔረ አሕዛብ እንደ መንፈስ ቅዱስ ሆፔ የተገለጥሁና የታየሁ ነኝ ብሉ ሰብኳል የግኖስቲክ ትምህርት ፊታውራሪ እንደ መሆኑ መጠን ምንታዌኙ ማለትም ሁለት አማልክት አሉ ብሎ ያስተምር ነበር ይህን ዓለም የሚመግቡ ልዩ መናፍስት ኤዎኔሎ መኖራቸውንም እንደ ፕላቶንና እንደ ፊሎን ያምን ነበር ስለ ግዙፉ ዓለም አፈጣጠርም የቅዱሳት መጻሕፍትን ምስክርነት ይቃወም ነበር ይህ ዓለም የተፈጠረው ሰው በስሕተቱ ከፈጣሪው ከተጣላ በኋላ ነው ይህን ዓለም የፈጠረውም ተወራጁ ዝቅተኛው አምላክ ነው ይል ነበር ቤተ ክርስቲያንን ለማወክና ትምህርቷንም ለማምታታኾቸ የጻፈውና የተናገረው ብዙ ነው የምኩራብን እምነትና ትምህርት አጥብቆ ይቃወም ስለ ነበር የቅዱሳት መጻሕፍትንም ታሪክ ለውጦ እንደ መሰለው ይተረጉም ነበር በቤተ ክርስቲያን ትምህርት የውስጥ ንትርክን ለመፍጠር አንጋፋ ስለ ነበር የቤተ ክርስቲያን አባቶች ርእሰ መናፍቃን ዘፎርርከ የሚል ቅጥል ሰጥተውታል ሲሞን የሞተው በቿ ዓም በሮም ውስጥ ነው ስለ አሟሟቱ በቤተ ክርስቲያን አባቶች የሚተረክ አለ ይኸውም ቅዱስ ጴጥሮስ ሮም ገብቶ ወንጌለ መንግሥትን ሲያስተምር ሲሞን መሠርይ በዚያ ተገኝቶ የቅዱስ ጴጥሮስን ትምህርት ያስተባብል ነበር እንዲያውም የክርስቶስን ዕርገት በምትሐት ራሱ የሚፈጽመው አስመስሉ ሲያሳይ ቅዱስ ጴጥሮስ በመስቀሉ ቢያማትብበት ከአየር ላይ ተንኮታኩቶ ወድቆ ሞቷል ሲሞን ከሞተ በኋላ ደቀ መዛሙርቱ እንደ አሸን ፈሉ ከሲሞን ተማሪዎች ዋናው ሜናንድሮስ የተባለው ነው ሜናንድሮስ በትምህርቱ ከመምህሩ ከሲሞን ብዙ አይለይም በሲሞንና በሜናንድሮስ ትምህርት መካከል መሠረታዊ ልዩነት ባይኖርም በሲሞን ትምህርት ለመዳን ዋናው ተፈላጊ ጉዳይ በራሱ በሲሞኙ አዳኝነት ማመን መሆኑን ሲስብክ ሜናንድሮስ ግን ለመዳን የሚያስፈልገው በሲሞን ማመን ሳይሆን ምትሐትና ጥንቆላን ደጋግሞ በመሥራት ነው ብሎ ያምን ነበር በምሥጢረ ሥጋዌም ኢየሱስን ከክርስቶስ ለይቶ ኢየሱስ ሰው ነው ክርስቶስ ግን ሰማያዊ ነው ብሎ ያምን ነበር ኢየሱስ በድንግልና አልተወለደም የዮሴፍ ልጅ ነው በዮርዳኖስ በተጠመቀ ጊዜ በርግብ አምሳል ክርስቶስ ወርዶ አደረበትኀ ከዚያ በኋላ ስለማይታወቀው አምላክ ማስተማር ጀመረ በመክራውም ጊዜ ክርስቶስ ኢሐማሚ ስለሆነ ከኢየሱስ ተለይቶ ሔደ ኢየሱስ ብቻውን መክራ ተቀበሎ ብሏል ዮሐንስ ወንጌላዊ በኤፌሶን ያስተምር በነበረበት ጊዜ ኪሪንቶስም በሶሪያ የግኖስቲክን ትምህርት ያሠራጭ ነበር እንደ ኪሪንቶስ አስተሳሰብ አምላክ ከምሥጢረ ሥጋዌ የተሳተፈው በጥምቀት ብቻ ነው ይህም በጥምቀት በዮርዳኖስ በመታየቱ ነው በሞትና በመከራ ጊዜ ግን አልነበረም ዮሐንስ ወንጌላዊ አኮ በማይ ባሕቲቱ አላ በማይኒ ወበደምኒ ወበመንፈኩ ያለው ለሱ መልስ ሲሰጥ ነው ብለው የሐዲስ ኪዳን መምህራን ይተርካሉ ከእስክንድርያ ግኖስቲኮች ዋናው ቫሲሊዲስ ነው ቫሲሊዲስ በእስክንድርያ ገኖና ተስፋፍቶ ለነበረው የግኖስቲኮች ትምህርት መሥራች ነው የትውልዱ ሐረጉ የሶርያ ግሪክ ነው ትምህርቱን የጀመረው በ ዓም ነው በዘመኑ የነበረው የቤተ ክርስቲያን አባት ሐዋርያዊ ችሩኔዎስ ነው ሜርኔዎኩ ሰላማዊ ሰላም ማለት ነው ፄሬኔዎስ እንደ ጻፈው ቫሲሊዲስ በአንድ ቀዳማዊ ኃይል ያምናል ከርሱም አእምሮ ንባብና ልባዌ የተገኙ መሆናቸውን ይናገራልኔ ከነዚህም ጥበብና ብልፃት ሁሉ ተገኘ የአይሁድ አምላክ ሥልጣንና ኃይል በጣም የተወሰነ ነው በክርስቶስ የተሰጠው ድኅነት ግን ሥልጣኑና ኃይሉ ከማይወሰነው ሉዓላዊ አምላክ የተገኘ ነው መክራ መስቀልን የተቀበለውም ኢየሱስ ራሱ ሳይሆን በኢየሱስ አምሳል ስምዖን ቀሬናዊ ነው ክርስቶስ ግን እንዲያው ሞተ ተባለ እንጂ ምንም የደረሰበት መከራ የለም ወደ አባቱ ተመልሶ ሔደ እንጂ ይላል ሻሲሊዲስ እንደሌሎቹ ጋብቻን አይነቅፍም ነገር ግን የሥጋን ትንሣኤ አይቀበልም ምክንያቱም ሥጋ በባሕርዩ የክፋት ምንጭ ስለሆነ ከነፍስ ባሕርይ ጋር አብሮ ለመኖር አይስማማም ስለዚህም ለሁለተኛ ጊዜ ነፍስና ሥጋ ተዋሕደው አይኖሩም ይላል በ ዓም ገደማ በእስክንድርያ ከቫሲሊዲስ ቀጥሎ ቫሌንዲዮስ የተባለ ግኖስቲክ ተነሣ በዘሩ አይሁዳዊ ነበር አይሁዳዊ እንደ መሆኑ መጠን የሁሉ ፈጣሪ አንድ መሆኑን ያምናል ነገር ግን እንደ ፕላቶንና እንደ ፊሎን ከመሰኮት የሚከፈሉ ረቂቃን አካላት ኤዎኔስ መኖራቸውንና እነዚህም ማዕከላውያን አካላት በፈጣሪና በፍጡር መካከል እንደ ድልድይ ወይም እንደ መሰላል ሆነው የሚያገለግሉ መሆናቸውን በሰፊው ዘርዝሯል ሰውን በሦስት ደረጃ ከፍሎታል ምድራዊ ሥጋዊ ነፍሳዊና መንፈሳዊ በማለት ምድራውያን ከነፍስና ከመንፈስ የተራቆቱ ናቸው ከሊሞን ተማሪዎች በኃያልነቱ የሚታወቀውና ሁለተኛው ሳቱርኒኖስ ነው ከሜናንድሮስም ተምሯል ይህ ሰው የነበረው በአድርያኖስ ዘመነ መንግ ዓም ነው የመምህራኑን ፈለግ ተከትሎ በቤተ ክርስቲያን ላይ ዘምቷል ኖስ የማይታወቅ አንድ አምላክ መኖሩን ያምናል እርሱም በመጀመሪያ ነ የፈጠረ ነው ይህ ዓለም የተፈጠረው በመላእክት ነው መላእክት የፈጠ ሰው ፍጹም ኃይል የለውም ከዚህም የተነሣ ከመሬት ወድቆ እንደ ትል ለመሬት ይንፏቀቅ ጀመረ ከብዙ ጊዜም በኋላ ከሉዓላዊት ኃይል የተክፈለ ብልጭታ መጥቶ በሰው አደረበት በዚህ ጊዜ በሥጋና በመንፈስ ፍጹም ነ አውነተኛ ሰው ተፈጠረ ይላል ላቱርኒኖስ በምንታዌ ስለሚያምን ብኅቡዑና በደጉ አምላክ ተቃራኒ ሰይጣናዊ አሎ ብሎ ያስተምር ነበር ለዚህ ሰይጣናዊ ኃይል ምንጩና መነሻው ግዙፋን የሰው ውስጣዊ ፍላጎት ፍትወት ናቸው ስለዚህ ማግባትና መውለድ ግብር ነው ሰው የእግዚአብሔር ባሕርይ ክፋይ ሲሆን የዝቅተኞች መናፍስ የሥጋዊ ፈቃድ ተገዢ መሆን አይገባውም ይላል ስለ ምሥጢረ ሥጋዌም ደጉ ላክ ልጁን ወደ ዓለም ላከው ይህም የሆነበት ምክንያት የአይሁድን አምላክ ግዛትና ለማፍረስ ነው ያመኑትንና ደጎቹን ያድናል በክፉዎችና በማያምኑት ላይ ን ይፈርድባቸዋል ነገር ግን ሥጋ በባሕርዩ ግዙፍና የሚዳሰስ ስለሆነ ግዙፍ ነገርም የክፋት ምንጭ ስለሆነ የእግዚአብሔር ልጅም ሥጋ የለበሰ መስሎ ታየ ንጂ ሥጋ አልለበሰም ይል ነበር ግዙፍ የሆነ ማንኛውም ነገር የክፋት ምንጭ ው የረቂቁም ዓለም ተቃራኒ ነው በእግዚአብሔርና በዓለም መካክል ትልት ልዩነት ሎ በማለቱ የፕላቶንን ፈሰግ የሚከተል ሲመስል ብእግዚአብሔርና በዓለም መካክል ደ ድልድይ ወይም እንደ መሰላል ሆነው ፍጥረታትን የሚረዱና የሚመግቡ ። ይላል ስለ መንፈስ ቅዱስ በተናገረበት አንቀጽ ወልድ ከአብ ጋር ያለውን ግንኙነቆ ያህል መንፈስ ቅዱስም ከወልድ ጋር አለው ወልድ ለአብ የመጀመሪያ ፍጥረቱ እንሂ ሆነ መንፈስ ቅዱስም ለወልድ የመጀመሪያ ፍጥረት ነው ብሏል ስለ ሰው ተፈጥርና ስለ መዳን ምንም አላወሳም እንዲያውም የመዳንን ትምህርት ወደ ጎን ትቶ በፍልስፍና መንገድ ብቻ አመለካከቱን ስለ ነዳው ይህን የአመለካከቱን ጉዞ በመዳን ትምህርፃ ክዐሀኗ ማቋረጥ ይቻል ነበር የለውሎስ ሳምሳጢን ትምህርት አድሶ ወልድ ወይም ቃል በአካል የተገለጠው ከማርያም በተወለደ ጊዜ ነው ብሏል ለፌ እማርያም ለወልድ ክዋኔሁ ይህም አባ ባል የቤተ ክርስቲያን ሊቃውንት እንደሚያመሠጥሩት ልጅ በአባቱ አብራክ ህልው ሆና ይቶ ሰው ሆኖ እንደሚወለድ ማለት ነው መልኩ ቢለዋወጥም መላዋን የአንጾኪያ ትምህርት ቤት አጥለቅልቋት የኖረው ይኸው የጳውሎስ ሳምሳጢ ትምህርት ነው ሐዲስ አፍላጦናፍሙይን ዐ መ ን ሳች የመመመሪያው የንዕቸው ክርከትናን በፍልስፍና ዓለም ውልዋ ለማስተዋወቅ በወጡ ጊዜ ነበር ግሪኮች ከሶቅራጥስ ከፕላቶን ክአሪስቶትልና ከስቶይኮች የወረሷቸውን ይትበፃሎች እንደ ሃይማኖት አድርገው ይዘዋቸው ይኖሩ ነበር በእነ ፕላቶን የፍልስፍና አስተሳሰብ እግዚአብሔር ከዓለም የተለየ ፍጹም ልዑል ክፍጥረቱ ጋር ግንኘነት የሌለው የማይታወቅ ከዕውቀት ሁሉ በላይ የሆነ ጣለት ነው በዚህ አስተሳሰብ ብዙ አረማውያን ፈላስፎች ደቀ መዛሙርት አፍርተ ዋል ክነዚህም ቀሌምንጦስ ዘእስክንድርያና አርጌንስ ይገኙበታል የመጀመሪያዎቹ ክርስቲያኖች አሕዛብን ሲያስተምሩ ብዙ ችግር ገጥሟቸው ነበር ክርስቲያኖችና ፕላቶናውያኑ አረማውያን ስለ እግዚአብሔር ልዕልና አልተጣ ሉም እነርሉ የተለያዩት የእግዚአብሔርን የመግቦት ሥልጣን በመተርጐም ጊዜ ነው ክርስቲያኖች እግዚአብሔር ልዑል መሆኑን ቢያምኑም በመግቦት ጊዜ ደግሞ እግዚአብሔር ትሑት የሰውን እግር የሚያጥብ በመከራ ጊዜም ሆነ በደስታ ጊዜ ከፍጥረቱ የማይለይ መሆኑን ይመሰክራሉ ይህ የክርስቲያኖች ትምህርት ለፕላቶና ውያን ለጆሮ የሚቀፍ ነበር የክርስትናን ትምህርትና የፈላስፎችን አስተሳሰብ ለማዛመ ድና ለማስማማት ቀሌምንጦስና አርጌንስ ሌሎችም መሰሎቻቸው ብዙ አስተያየቶችን ጽፈዋል ቅዱስ አትናቴዎስንና ቄርሎስን የመሳሰሉት ደገኛ ሊቃውንት ደግሞ ክርስትና የአምላክ መገለጥ ስለሆነ ራሱን የቻለ አምላካዊና ምሥጢራዊ ትምህርት እንጂ ከፍል ስፍና ጋር ዝምድና የሌለው መሆኑን በመግለጥ ክርስትናን ክፍልስፍና ለመለየት ታግለዋል ብፁዕ አቡነ ጎርጎርዮስ ካልዕ የቤተ ክርስቲያን ታሪክ በዓለም መድረክ ገጽ ዝቄ ተመልከት አርዮሳውያን አርዮስ በየኛው መቶ ክፍለ ዘመን አጋማሽ ላይ በፃ ዓም ገደማ በአፍሪካ ሰሜን ክፍል በምትገኝው በሊቢያ የተወለደና በአንጾኪያ የዛይማኖት ትምህርት ቤት የተማረ የሉቅያኖስ ደቀ መዝሙር በእምነቱ ሉቅያኖሳዊ ነው ብዙ የቤተ ክርስቲያን አባቶች አርዮስ ርእሰ መናፍቃጐ እያሉ ይጠሩታል ይኸውም የአንጾኪያን ትምህርት ልት ነጠላ ትርጓሜና የምንታዌ ትምህርት ያውቅና ይክተል ስለ ነበረ ነው የመዳን ትምህርት የተጀመረውም የተፈጸመውም በክርስቶስ ነው በተዋሕዶ ሁኖ ስውን አድኣልና የመዳን ትምህርት የተጀመረውም የተፈጸመውም ከሆነ የክርስቶስን የባሕርይ አምላክነት የሚመሰክረው ሥራው ነው አርዮስ በፈጣሪ መካከል መቀላቀል አለመኖሩን ሲያስተምር ፈጣሪ ከፍጡሩ የማይ መሆኑን የዘነጋው ይመስላል በአርዮስ ግምት የስው ልጆች መዳን ክንቱ ነው ፍጡርን አዳነው አይባልምና ትምህርቴ በቅዱስ መጽሐፍም መሠረት ያለው ትቤ ጥበብ ፈጠረኒ መቅድመ ኩሉ ተግባሩ። ሀ ቅዱስ ዮሐንስ ሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ሀ የሶርያ ቤተ ክርስቲያን ሊለ የግብፅ ቤተ ክርስቲያን። ያ በመጨረሻም ቅዱስ አቦሊ አንገቱ ተቆርጦ በሰማዕትነት ዐረፈ ሥጋውም ከምስር ከተማ ውጭ ሕንቅ በሚባል ገዳም ይኖራል በየጊዜውም ድንቅ ተአምር ይደረጋል የአባታችን የቅዱስ አቦሊ ልመናው ይደረግልን በረከቱ ይደርብን ሰማዕቱ ቅዱስ ፋሲለደስ ለሮም ንጉሥ የሠራዊት አለቃ ነበር መንግሥቱም በእርሱ ምክር የጸናች ናት ብዙ የወንድና የሴት አገልጋዮች ነበሩት የሮሙ ንጉሥ ኑማርያኖስ የቅዱስ ፋሲለደስን እኅት አግብቶ ዮስጦስን ገላውዴዎስን አባዲርን ወልዲል የቅዱስ ፋሲለደስም ሚስት ለቅዱስ ፊቅጦር እናት እኀት ናት ከእርሷም አውሳብዮስና መቃርስ የተባሉ ልጆችን ወልዲል በዚያ ወራት የቁዝና የፋርስ ሰዎች የሮምን ሰዎች ሊወጓቸው በላያቸው ተነው ያን ጊዜ የንጉሁን ልጅ ዮስጦስን እና የፋሲለደስን ልጅ አውሳብዮስን ከሠራዊቶቻቸው ጋር ለውጊያ ላኳቸው ንጉሁ ትማርያኖስ ወደ ሌላ ዐውደ ውጊያ ሔዶ ሞተ ሮም ያለ መሪ ቀረች የሮም ስዎች ከሀገሩ ሁሉ አርበኞችን ሰብስበው ከመካከላቸው ከላይኛው ግብፅ የመጣውንኗቦሙ አግሪጳዳ የሚባለውን የፍየሎች እረኛ በመንግሥት ፈረሶች ላይ ባልደራስ አድርገው ሾሙት በሥራው ሁሉ ኃይለኛና ብርቱ ነበር የንጉሥ ሴት ልጅም አይታ ስለ ወደደችው አገባችው ዲዮቅልጥያኖስ በሚል ስምም አነገሠችው ከጥቂት ቀኖችም በኋላ እግዚአብሔርን ትቶ ጣዖታትን አመለከ ቅዱስ ፋሲለደስም ሰምቶ እጅግ በማዘኑ የመንግሥትን አገልግሎት ተወ ዮስጦስና አውሳብዮስ ጠላቶቻቸውን ድል አድርገው በደስታ ሲመለሱ ዲዮቅልጥ ያኖስ ጣዖት አቁሞ አገኙት እጅግ ተቆጥተው ዲዮቅልጥያኖስን ገድለው ዮስጦስን ሊያነግሠ ወደዱ ፋሲለደስ ግን ከዚህ ሥራ ከለከላቸው ከዚህም በኋላ ቅዱስ ፋሲለደስ ዘመዶቹን ሠራዊቱንና ኦገልጋዮቹንም ሁሉ በክርስቶስ ስም ደሙን ሊያፈስ እንደ ፈለገ አስረዳቸው እነርሱም ከአንተ ጋር እንሞታለን አሉት ወዲያው በንጉሥ ዲዮቅልጥያኖስ ፊት ቁመው ዛይማኖታቸውን መሰክከሩ ከዚህ የተነሣም ዲዮቅልጥያኖስ ፈራፅ እነርሉ የመንግሥት ልጆች ናቸውና ከዚህ በኋላ በቅዱስ ፊቅጦር አባት በኅርማኖስ ምክር አባዲርንና እኅቱ ኢራኒን ወደ አንዲት አገር አውሳብዮስንና ወንድሙ መቃርስን ወደ ሌላ ቦታ ገላውዴዎስንም እንዲሁ ወደ ሌላ ቦታ ልኮ በታተናቸው በናድሌዎስ ቴዎድሮስ ደግሞ እሼ በሚባል እንጨት ላይ በመቶ ኅምሳ ሦስት ችንካር ተቸንክሮ ገድሉን ፈጸመ ቅዱስ ፋሲለደስን ግን አምስት ከተማዎች ወዳሉበት ወደ አፍሪካ ምድር ወደ መኩንኑ ወደ መጽሩስ ተላከ መጽሩስም በዐየው ጊዜ ሥልጣንን ስለመናቁ እጅግ አደነቀ ጌታችን መልአኩን በዘመኑ የዲዮቅልጥያኖስን ጣዖታት አናመልክም ያሉ በሰማዕትነት ዐረፉ ፀዚህን ጊዜ ሚናስ ሹመቱን ትቶ ከገዳም ገብቶ በገድል ኖረ ለማይ እየተክፈ ሰማዕታት የብርሣን አክሊላት ሲቀዳጁ ይታየው ነበር ብክርስቶስ ስም መከራን የሚቀበል ይህን ይቀዳጃል የሚል ቃልም ሰማ ወዲያው ወደ ከተማ ተመልሶ ሃይማኖቱን መሰከረ ወገኖቹ እንዲተው ቢያባብሉትም አልሰማቸውም መኩንኑም በብዙ ቃል ኪዳን አባብሎት ስላልሰማው ከብዙ ማሠቃየት በኋላ አንገቱ በሰይፍ ተቆርጦ እንዲሞት አደረገ ከእርሱም ጋር ብዙዎች በሰማዕትነት ፀረፉ የቅዱስ ሚፍስን ሥጋ ወደ እላት ቢጥሉት እሳት የማይነካው ሆነ ምእመናንም በቸ ችም ን የ ሁት አሰከ ከህ በበገር በፖ ከተ አኖሩት በዚያን ወራት የመርዩጥ አገር ሰዎች ከአምስቱ አገሮች ሠራዊትን ከሰበሰቡ በኋላ እንዲረዳቸውና እንዲጠብቃቸው የቅዱስ ሚናስን ሥጋ ከእነርሱ ጋር ወሰዱት በመርከብ ውስጥ ሳሉም ፊታቸው እንደ ከይሲ አንገታቸው እንደ ግመል አንገት ያሉ አውሬዎች ከባሕር ወጥተው የቅዱስ ሚናስን ሥጋ ይልሉ ዘንድ አንገታቸውን አቀኑ ከቅዱስ ሚናስም ሥጋ እሳት ወጥታ እነዚያን አራዊት አቃጠለቻቸው ወደ አስክንድርያ ደርሰው ሥራቸውን ፈጽመው የሚናስን ሥጋ በግመል ላይ በጫኑት ጊዜ ግመሉ ከቦታው የማይነሣ ሆነ ሁለተኛም በሌላ ግመል ጫኑት እርሱም መነሣትን እምቢ አለ አብዝተው ቢደበድቡትም የማይንቀሳቀስ ሆነ እነርሱም እግዚአብሔር የፈቀደለት ቦታ መሆኑን አውቀው በቪሺያ ቀበሩት የቅዱስ ሚናስ ሥጋ ብዙ ዘመናትን በዚያ ቦታ ኖረ በዚያ ኮረብታ አቅራቢያ በጎችን የሚያረባ አንድ ሰው ነበር ደዌ ያለበት አንዱ በግ በዚያ በኮረብታው አጠገብ ባለ የጉድጓድ ውኃ ተጠምቆ ወዲያውኑ ዳነ እረኛውም አድንቆ ሌሎችንም ደዋ ያለባቸውን እያመጣ በዚያ የሚፈወሱ ሆኗል በዚህ ምክንያት ቦታው ታዋቂ ሆኖ ደዌ ያለባቸው ሰዎች ሁሉ አፈሩን በውኃ ለውሰው በመቀባት ይድኑ ነበር የሮሙ ንጉሥም ይህ ዜና ሰምቶ በቁስል የምትሰቃይ ሴት ልጁን ቢልካት አርሷም ዳነች ይህ ተአምር የሚደረግበትን ምክንያት ማንም አያውቅም ነበር የንጉሠ ልጅ ግን ምክንያቱን ታውቅ ዘንድ ወደደች በዚህ ጊዜ ቅዱስ ሚናስ በሕልም ተገለጸላት ሥጋዬ በዚህ ቦታ ተደፍኖ ስለሚኖር እነሆ አስቆፍረሽ ታወጪው መኩንኑን ረገመው ጣዖቶቹንም ሰድበው በቁጥር ዐሥራ አራት ሺህ ሰባት ች እና ሠላሳ ሰባት ሴቶች በሰማዕትነት ዐረፉ ከዚህ በኋላ ቅዱስ ፋሲለ ጋው ሁሉ ቀልጦ እንደ ውኃ እስከሚሆን በብረት ምጣድ ውስጥ አበሰሉት ድም ቀበሩት አሁንም ጌታችን አስነሣው መኩንኑንም እፈር ጌታዬ አስነ አሁንም ሁለት ሺህ ሦስት መቶ ሰዎች አምነው በሰማዕትነት ዐረፉ ቅዱስ ፋሲለደስን በውስጧ መጋዝ ባላት መንኩራኩር አሠቃዩት ዐልጋ ላይም አስተኝተው ከበታቹ እሳትን አነደዱ ያን ጊዜ ጌታችን ፋሲለደስ ሪያቸውንም በመንግሥተ ሰማያት ከአንተ ጋር አደርጋለሁ ብሎት ወደ ዐረገ ቅዱስ ፋሲለደስም በፍጹም ደስታ ደስ ተስኙ ጊዜው ሲደርስም አንገ ተቆርጦ በሰማዕትነት ዐረፈ የቅዱስ ፋሲለደስ የሰማዕትነት በረክት ላይ አድሮ ይኑር ቪዚጤያሁ ሥሙ አባቱ አናቅዮስ አውዶክስዮስ ከሚባል አገር ነው አገረ ገዥነት ተሹሞ ሳለ ቀንቶበት በንጉሥ ዘንድ ነገር ሠራበት ንጉሙም ወደ አፍራቅያ አገር በዚያም አገረ ገዢ አድርጎ ሾመው ለሰው የሚራራ እግዚአብሔርንም ስለሆነ የአገሩ ሰዎች ወደዱት ቱ ከእርሱ በፊት ልጅ አልነበራትም በአንዲት ቀን ለበዓል ወደ እመቤታችን ክርስቲያን ሔዳ ልጆችን ከወላጆቻቸው ጋር አይታ ከፋት እመቤታችን ስለ ልጅ ታማሪ ከሥዕሏ ፊት ወድቃ አለቀሰች ከሥዕሏም አሜን። ተወያዩበት በዘመናችን ስለ ጾታ ትምህርት መጠፅሀጩሀ የሚያነሠ ምሁራን ቤተ ክርስቲያንን እኩልነት የማይነገርባት ለሴቶች ጭቆና አስተዋፅዖ እንደምታደርግ ይናገራሉ በሌላ መልኩ ቅዱስ መጽሐፍ በሴትና በወንድ መካከል ልዩነት የለም ገላ የ ይላል ስለ እኩልነት ቤተ ክርስቲያን የምታምነውን ትምህርት ተወያዩበት ቅዱስ አትናቴዎስ መምህሩን እለእስክንድሮስን ተከትሉ በሆ ዓም በኒቂያ ጉባኤ ላይ ተገኝቷል በጉባኤው ላይ ዲያቆን መሳተፍ ስለማይችልም የቅስናን መዓርዩ ክህነት ሰጥቶታል የጉባኤውም ጸሐፊ ሆኖ አገልግሏል ጸሎተ ዛይማኖትን ያረቀቁ እርሉ ነው ወደ አባ እንጦንስ ዘንድ ሔዶ ሥርዓተ ገዳምን ተምሯል እለእስክንድሮስ ከኒቂያ ጉባኤ እንደ ተመለሰ በየጃ ዓም ስላረፈ ቅዱስ አትናቴዎስን በመንበረ ማርቆስ ዛያኛው የእስክንድርያ ፓትርያርክ ሆኖ ተመረጠ ይኸንን ውሳኔ እንደ ሰማ እኔ ለዚህ ታላቅ ሹመትና አገልግሉት የማልገባ ምንም የማልጠቅም ነኝ በማሰት ወደ በረፃ ሄዶ ተደበቀ ከብዙ ፍለጋ በኋላ በቅዱስ እንጦንስ ገዳም አገኙት ወደ እስክንድርያ ወስደውም በፓትርያርክነት ሾሙት ቅዱስ አትናቴዎስ ለፓትርያርክነት በተመረጠበት ወቅት የግብፅ ቤተ ክርስቲያን በከፍተኛ ችግር ላይ ትገኝ ነበር ገና ቀደም ሲል መርቲ በተባለው የላዕላይ ግብፅ ጳጳስና በእስክንድርያው ሊቀ ጳጳስ በጴጥሮስ አንደኛ መካከል የተነሣው አለመግባባት አልበረደም ነበር በዚሁ ላይ ደግሞ እስክንድርያ ውስጥ በቅስና ተሹሞ የነበረው የሊቢያው ተወላጅ አርዮስ ባፈለቀው የክህደት ትምህርት ምክንያት የግብፅ ቤተ ክርስቲ ያን በሥራው ትታወክ ነበር በቢህ ምክንያት የቅዱስ አትናቴዎስ ዘመነ ፕትርክና በብዙ ትግልና ድካም የታጀበ ነበር አትናቴዎስ ከዛይማኖት ሊቅነቱ ጋር የሚናገረውን የሚያደርግ ታላቅ መምህር ነበር ከአባ እንጦንስ ቀዳማዊ ጋርም የቅርብ ወዳጅ ነበር ይህም ለመንፈሳዊ ሕይወቱና ለአገልግሎቱ ረድቶታል አትናቴዎስ የትሕትናም መምህር ነው ከትሕትና ውም የተነሣ በሊቀ ጵጵስናው ዘመን እንኳ በሥርዓተ አበው በፉጋ ውኃ አቅርቦ እግረ አበውን ያጥብ ነበር እነ አባ እንጦንስ እርሱን ለማየትና ምእመናንን ለማጽናናት ወደዩ እስክንድርያ በሚወርዱበት ጊዜ ሰንና ብርት ይዞ እጅ የሚያስታጥብ እርሱ ራሱ እንደ ነበር ይነገርለታል አትናቴዎስ በግብፅ ሥርዓተ ምንኩስናን ከመሠረቱት አባቶች አንዱ እንደ መሆኑ መጠን በግብፅ መናንያንና መነኩሳት ዘንድ ተወዳጅነት ነበረው በተጋድሉ ለአባ እንጦንስ እንደ በፍታ ያለ የመቁረቢያ ልብስ ወይም እንደ ጋቢ ያለ ነጭ በፍታ ልኮለት ለፍቅሩ መታሰቢያ እንዲሆን ሳይለብሰው ይኖር እንደ ነበር የአባ እንጦንስ ዜና ገድል ይናገራል አባ እንጦንስ በሚሞትበት ጊዜ ይህን ልብስ ለረድኡ ለጳውሊ ሰጥቶታል አባ ጳውሊም የአትናቴዎስን በረከት ለመሳተፍ ስሞት አትናቴዎስ ለአባቴ ለእንጦንስ በላክለት በፍታ ከፍናችሁ ቅበሩች እያለ አርድእቱን አደራ ይል ነበር ምዕራፍ ሦስት ቅዱሳን ሊቃውንት ቅዱስ አትናቴዎስ ከንድ የስምንተኛው መቶ ክፍለ ዘመን አባት የእርሱን መጽሐፍ ብታገኙና ን የምትገለብጡበት ምንም ዓይነት ወረቀት ባይኖራችሁ በሸሚዛችሁ ጻፉት ጽፎለታል ቅዱስ ጎርጎርዮስ ዘእንዚናዙ የቤተ ክርስቲያን ዓምድ ምሰሉ ቅዱስ ባስልዮስ ዘቂሣርያ ደግሞ ቤቶ ክርስቲያን ከእግዚአብሔር የተሰጣት የጉዳቷ ጠጋኝ ሐኪም ብሎታል ቤተ ክርስቲያን ከተመሠረተችበት ጊዜ አንሥቶ እስከዚህ ታላቅ ሐዋርያዊ አባት ለሦስት መቶ ዓመታት በውጭ በዓላውያን ነገሥታት በውስጥ ደግሞ የጽርዓው ሰው ሠራሽ ፍልስፍና በትምህርቷ ውስጥ ገብቶ ስትፈተንና ስትታገል ቆይታለች እንደ ሐዋርያት ያስተማሩ ታላላቅ ሰዎችን እግዚአብሔር አስነሥ ቶላታል የቤተ ክርስቲያን የታሪክ ጸሐፊዎች ከሐዋርያት ቀጥሎ እውነተኛውን ስትና እምነት በመላው ዓለም እንዲስፋፋና ተጠብቆ እንዲቆይ ያደረገ የቤተ ዋነኛ መሣሪያ ነው በማለት የሚጠቅሱት ቅዱስ አትናቴዎስ ነው ታላቁ አትናቴዎስ ትምህርቱና ገድሉ የሐዋርያትን ስለሚመስል ሐዋርያው ትናቴዎስ ተብሎ ይጠራል መሠረተ እምነትን ከፍልስፍና ለይቶ መጽሐፍ ቅዱሳዊ መሠረቱን ለማስያዝ ባደረገው ትግል እጅግ ብዙ ጠላቶችን አፍርቷል አትናቴዎስ ዓለሙ ሁሉ ጠላሁ ባሉት ጊዜም እኔም ዓለሙን አልፈልገውም በማለት እያሳፈረ መልሷቸዋል ቅዱስ አትናቴዎስ የተወለደው በ ዓም በእስክንድርያ ነው ይህ አባት የተጠራው ገና በሕፃንነቱ ከጨዋታ ሜዳ ነው ሩፊኖስ የተባለው የቤተ ክርስቲያን ታሪክ ጸሐፊ እንደ ጻፈው አትናቴዎስ የሰፈሩን ሕፃናት በሊቀ ጳጳሳት አምሳል እያጠ መቃቸው አብሮአቸው ሲጫወት የእስክንድርያው ሊቀ ጳጳስ እለእስክንድሮስ በሰገነቱ ላይ ሆኖ አንድም በዚያ ሲያልፍ ነገሩ በጣም ደነቀው አቅርቦ ሲጠይቃቸውም እንደ አዲስ አማኒ እያጠመቃቸው እንደ ሆነ የጨዋታቸውን ምሥጢር ነገሩት ሊቀ ጳጳሱም ሕፃኑ አትናቴዎስ ያጠመቀውን ጥምቀት በሜሮን አጽድቆ ተጠማቂዎቹን ሕፃናት ባርኮ አሰናበታቸው አትናቴዎስን ግን ከእርሱ ጋር እንዲኖር ወደ መንበረ ፕትርክናው ወሰደው በዚያም ምሥጢረ ዛይማኖትን ተምሮ መዘገበ ፃይማኖት ሆነ ለምንኩስናም በቃ በሸ ዓመቱም በርቿ ዓም ሊቀ ዲያቆን ሆነ ን የአባ እንጦንስን ታሪክ የጻፈውም ይኸው አትናቴዎስ ነው ለእኛም ያን የመጀመሪያውን ኤኢስ ቆጳሳችንን አባ ሰላማን ሾሞ የላከልን ይኸው ዎስ ነው ከላይ እንደ ተጠቀሰው የእስክንድርያንም ሆነ የአንጾኪያን የትርጓሜ ትምህርት ደባል ነቅሎ የጣለ ታላቅ ሐዋርያ ነው ዝቡን ስለ ጉብኘና ይቅርታ ስላደረገለት የእሥራኤል አምላክ ይመስገን ብሉ ቱን በእግዚአብሔር መግቦት ላይ በመጀመር ከእርሱ በፊት የነበረውን ያንን የፍልስፍና አስተሳሰብ ሽሯል ት ከፍጥረቱ እግዚአብሔር ልዑል ምጡቅ ይሁን እንጂ በመግቦት በረድኤ አይደለም ቅዱስና ሰው ወዳጅ አምሳክ ነው በአምሳሉ በአርአያው የፈጠረው ጋር ፍጹም የሆነ ግንኙነት እንዲኖረው ይፈልጋል ሕይወቱ ከእርሱ ጋር እንዲስማማ ይፈቅዳልና በሰው ልጅ የታሪክ ጉዞ ውስጥ እየተገኘ ይመራ ግፈዋል ን የፈጠረ እግዚአብሔር አንድ ነው። ብለው እንዳይሳሳቱ ምሥጢረ ሥጋዌን ጠንቅቀው ይመልክቱ እግዚአብሔር ኢየሱስ ክርስቶስን ከሞት አስነሣው ብሎ ቅዱስ ጴጥሮስ የተናገረውን የሐዋ ሲገልጽም ሐዋርያው ይህን ቃል የተናገረው ስለ ቀዳማዊ እግዚአብሔር ቃል እንደ ሆነ አታስቡ ከቀዳማዊ እግዚአብሔር ቃል ጋር በተዋሕዶ አንድ አካል አንድ ባሕርይ ስለ ሆነው ስለ እኛ ሥጋ ተናግሯል ይሏል ክርስቶስ ሰው የሆነ አምላክ ነው ስለዚህ በተዋሐደው ሥጋ አስነሣን ክእርሱ ጋርም«በክብር አኖረን መለኮት የአባቱ ገንዘብ ነው የእርሱም ገንዘብ ነው ሥጋ ግን የእኛ ገንዘብ ነው ይህ ሥጋም በፈጸመው ስሕተት አንተ መሬት ነህ ወደ መሬትነትህም ትመለሳለሁ የሚል አሳዛኝ ዐዋጅን ከፈጣሪው ሰምቶ ነበር ዘፍ ያ ዛሬ ግን ለዚህ ሥጋ በሰማያት በላይ ብቻ መውጣት አልበቃውም በመላእክትም ቦታ አልተወሰነም ይህም ክብር አልበቃውም የመላእክትን ክብር አልፎ ከመላእክትም በላይ ሆነ ከመላእክትም በላይ መሆን አልበቃውም የባሕርይ አምላክ በመሆን ወደ መለኮታዊ መንግሥት ዙፋን ወጥቶ በባሕርይ አምላክነት በላይ እስክ መቀመጥ ድረስ እንጂ መዝ ማር ፅጴጥ የ ቀድሞ በፈጸመው ጥፋት ኪሩቤል ከገነት አባረሩት ተመልሶም እንዳይገባ የእሳት ሰይፍ ይዘው ጠበቁት ዘፍ የ ዛሬ ግን ከበላያቸው ሆነ ፅጴጥ ዖ እግዚአብሔር ቀድሞ ሰውን በጥፋቱ ምክንያት ካዋረደበት የውርደት ቦታ በታች ማለት መሬት ሁጉጐ ከማለት የሚያንስ የውርደት ቦታ ምንም ምን ያለ አይመለስለኝም ዛሬ ግን ሰውን ካወጣበት የክብር ቦታ በላይ ማለት አምላክ ከመሆን በላይ የሚቀርብ የክብር ደረጃ ምንም ምን የለም ዮሐንስ ወንጌላዊ እንደ መዘገበልን ወደ ሰማይ የወጣው ከሰማይ የወረደው ነው ዮሐ እንኪያስ ወደ ሰማይ የወጣው ባሕርይ ምን እንደ ሆነ ወዳጄ ዕወቅ ተረዳ ከዚያ አስቀድሞም ከምን ውስጥ እንደ ነበር ምን እንደ ነበር ፅወቅ ዐውቀህም ይህን ከእግዚአብሔር ለሰው የተደረገውን ምሥጢር አድንቅ እኔ የቀድሞው ባሕርያችንን በኦርቶዶክሳዊ ሥነ ጽሑፋቸው ንት ቅዱስ ጴጥሮስ አንዱ ነው የቶ ክርስቲያን ከመዘዝዘበቻቸው አበው ሊቃው ይህ ደገኛ ሊቅ በብጽዓት የተወለደው ከእናቱ ከሶፍያ ነው ብድ ድቃቸው ከታወቁት ከቴዎድሮስና የኮፕት ቤተ ክርስቲያን ፈተና በከፋበት በዓመተ የፕዬያየ ሰማፅ ት መሸ በአፍሪቃ ያሉ ምእመናንን በወንጌል እ ዓቺዓሥሬል መልሷል የዲዮቅልጥያኖስን ሰይጣናዊ ፈተና በመቋቋም አባታዊ ተውጥቷል ዲዮቅልጥያኖስ ስቡ ግለ ይኸንን ሰምቶ ጴጥሮስን ለማስገደል ቅዱስ ጴጥሮስ ከመቃብረ ማርቆስ በተዘጋጀበት ጊዜ እየገባ አቤቱ ፈጣሪዬ ደሜን የአንጾኪያ ሰማዕታት ። ከእነዚህም በትምህርተ መለኮት ብስለቱ በመንፈሳዊ ብቃቱ ቤተ ክርስቲያን ያደነቀችው ቅዱስ ባስልዮስ አንዱ ነው በብሉይ ኪዳንና በሐዲስ ኪዳን ላይ የተመሠ ረተ የትምህርተ መለኮት ሊቅነቱን ቅዱስ ባስልዮስ አስመስክሯል ይኸውም የሚክተ ለውን ይመስላል ይይፅ ትምህርተ ቅዱስ ባስልዮስ ቅዱስ ጳውሎስ ክርስቶስ እግዚአብሔርን ይመስላል ፊል ይ ያለውን ሲተረጉም ያለ ምንም መቀዳደም ቃል ከልብ እንዲገኝ ቀዳማዊ ቃል እግዚአብሔር ሎሑ ከቀዳማዊ እግዚአብሔር አብ ከባሕርየ መለኮቱ እንደ ተገኘ በማንኛውም መለኮታዊ ሥራ ክርስቶስ እግዚአብሔር እንደ መሆኑ የባሕርይ አባቱን እግዚአብሔር አብን ይመሸላል ወይም ያህላል ባሕርየ መለኮት የእግዚአብሔር አብ የብቻው አይደ ለም። ያለውን ቃል ሲተረጉም ቀዳማዊ እግዚአብሔር ወልድ የደኅራዊ ፍጥረቱ ባሕርይ ተዋሐደ በዚህም የፈጠረውን ሥጋ ለብሶ ቀዳማዊ እግዚአብሔር እግዚአብሔር ወልድ ከእመቤታችን ለነሳው ሥጋ ፈጣሪውና አምላኩ ነው እግዚአብሔር ወልድ እግዚአብሔር አብ ምንም የፈጠረው የለም መፍጠርም ዘፍ ም ዮሐ ፅፅ በአንዳንድ ዐረፍተ ነገር ቅዱስ መጽሐፍ እግዚአብሔር ወልድ ወይም ክርስቶስ እንዳለ ወይም ኖኢየሉስ ክርስቶስ አምላኩ የሚል መዝግቦ ይገኛል ማቴፄ ይጴጥይ ራእ እነዚህንና የመሰሏቸውን ጥቅሶችን ያስፈልጋል እግዚአብሔር ወልድ ሥጋ ከመልበሱ ሰው ከመሆኑ አስቀድሞ እግዚአብሔር አምላኬ የሚለውን ቋንቋ የጠሪበት አንቀጽ አልተመዘገበም ወደፊት ሰው ጋንደሚሆን ሰው ሆኖ አምላኬ እንደሚል ግን በትንቢት አናግሯል መዝ ስሉ ሆነም ክርስቶስ አምላክ ሊሆን ሰው በሆነበት ወራትም በሥጋ ርስት በሰው አንደበት አምላኬ ብሎ ሲናገር እግዚአብሔር አብን ብቻ አምላኬ ብሎ የጠራ እንዳይመስልህ አስተውል ራሱን ክባሕርይ አባቱ ከአብ ጋር አንድ አድርጎ ነው ክርስቶስ ለለበሰው ሥጋ አምላኩ ነውና ሥጋ በሦስቱ አካላት አንድ አምላክነት የተፈጠረ መሆኑን አይዘንጉ በትምህርተ መለኮት ትርጓሜ ክርስቶስ መምህር እንደ መሆኑ ሰውን ማዳን አምላካዊ ሥራውን ሲሠራ ወደፊት ተከታዮች ምእመናን እና ሐዋርያት ማንኛውም ምድራዊ መክራ በገጠማቸው ጊዜ ማንን መለመን ወደ ማን መጮኽ እንደሚገባቸው ሊያስተምር አምላክ ሲሆን አምላኬ ብሉ ተናግሯል ይህም አስተማሪ ለተማሪው አናት ለልጂ እንደምታደርገው ምሳሌያዊ ሥራ ነው ብሏል አፈ ወርቅ ዮሐንስ እግዚአብሔር አብ ያለ እግዚአብሔር ወልድና መንፈስ ቅዱስ ለብቻው እግዚአብሔር ወልድና መንፈስ ቅዱስም ለየብቻቸው አምላኬ ወይም አምላክ ተብሎ ቢጠሩም ለሦስቱም አካላት ሦስት አምላክነት ኖሯቸው አይደለም። ዳዊትስ ጌታዬ ብሎ ከጠራው እንዴት ልጅ ይሆናል አላቸው ከዚህ በኋላ አንድም ቃል ስንኳ ይመልስለት ዘንድ ደ ወ ልለዕ ከሞተ በኋላ በዐፅሙ ሙት እንዳስነሣ ቅዱስ ባስልዮስም ከሞተ በኋላ ለከሬነኑ ኃጢአት አስተሰርይዋል ቅዱስ ባስልዮስ በሚያስተምርበት ጊዜ ትምህር ይሰሙ የነበሩ ምእመናን በትምህርቱ ከመማረካቸው የተነሳ ነፍስ እንደ ው ሥጋ ያለ ምንም መንቀሳቀስ ይሰሙት ነበር በቤተ ክርስቲያን የጻድቃን የጽድቃቸው መመዘኛ የተባሉትን ዐሥሩን መዓር የፈጸመ ደገኛ ጻድቅ ነው የትምህርተ መለኮት ሊቅ መሆኑንም በተግባር አስመስ መዓርጋቱም የሚከተሉት ናቸው ማ ዉጥታ ሕዋሳተ አፍአን መጠበቅ አስተውሎ መሥራት ዝማሬ ደስ ተሰኝቶ ማመስገን ነው ያ አንብዕ ያለ ማቋረጥ የሚደረግ መንፈሳዊ ልቅሶ ዙነኒ ሥጋን ለነፍስ ማስገዛት ነፍስንም ለእግዚአብሔር ማስገባት ፍቅር ኅጥእ አማኒ ሳይሉ ሁሉን መውደድ ት መልካም ምሥጢር እያዩ በደስታ መሞላት ኮን ያ ንጸሬ መላእክት መላእክትን ከእነ ሥራቭው ማየት ተሰጥሞ ብርፃዛን በብርፃን መስጠም ከዊነ እሳት እንደ እላት ማቃጠል ነው ብሉይ ኪዳንንና ሐዲስ ኪዳንን ከተረጎሙት ኦርቶዶክሳውያን ሊቃውንት አንዱ ኣዮስ ነው በፍትሕ ሥጋዊና በፍትሕ መንፈሳዊ ብዙው ሥነ ጸሑፍ የእርሉ ከዐሥራ አራቱ ቅዳሴ አንዱም የእርሱ ነው ዐሥራ አራቱንም ትዳሴያት እርሉ እንደ ሆነ ይተረካል ዕረፍቱም ጥር ቀን ነው ሰዋስወ ብርፃዛን ጳውሎስ ከፍተኛ መንፈሳዊ ትቤት ጉት ወዖ ነ የሼ ዓም ቅዱስ ኤሊፋንዮስ ኤሊፋንዮስ ብሔረ ሙላዱ ግሪክ ጥንተ ነገዱ ከተበተኑት አይሁድ እንደ ነበር ዝግቧል የተወለደው ከድሀ ቤተሰብ ነው አባቱ አንድ አህያ ብቻ ነው ትቶላቸው ተው እናቱም ለዕለት ጉርስ ለዓመት ልብስ እንዲሆነን ይህን አህያ ሸጠህ ፍና ብላ ፋንዮስን ወደ ገበያ ላከችው እርሱም ገበያ ወስዶ ለገዢው የአህያውን ንቃት ይ የለም ማቴ ዓዓ ቅድመ ዓለም ከአብ ያለ እናት ድኅረ ዓለምም ያለ አባት የተወለደ ምሳሌ የሌለው የባሕርይ አምላክ ነውና ኢላ ዮሐ ም ዘጻ ፁ አንቀጽ ሦስቱም አካላት ተገልጠዋል ጌታ ብሎ እግዚአብሔር አብን ጌታዬ እግዚአብሔር ወልድን መንፈስ ብሎ እግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስን ኩኡ ጠላቶችህን የእግርህ መረገጫ እስካደርግልህ ድረስ የሚለው ቃል ለቀዳማዊው አይደለም ቀዳማዊው የባሕርይ አምላክ ወልድ ደኅራዊውንና ፍጡሩን ሥጋ የእግዚአብሔርና የሰው ጠላቶች አጋንንትን በእግረ ሥጋ እንደሚረግጥ የተነገረ ነው ሉቃሼሁ ቀዳማዊው እግዚአብሔር ወልድስ መንግ ወይም ግዛት የባሕርዩ ነው መዝ ፍጥረታትም ሳይኖሩ ገዥ ነውና እግዚአብሔር አብ እግዚአብሔር ወልድን በቀጌ ተቀመጥ ያለውም ለእና ን በሚገባን ቋንቋ ለመናገር ነው እንጂ አኛ ፍጡራኑ የምናውቀው የተወሰነ ማለት አይደለም የትምህርተ መለኮት ሊቃውንትም ቀኝ ያለውን ክብር ሥልጣን ተርጉመዋል ይኸውም በኋላ ዘመን ሰው የባሕርይ አምላክ ሆኖ በክብር ቡ ጋር ተካክሎ ፈጣሪ ተብሎ የሚክብረውን ክብር ለማስረዳት ነው እግዚአብሔር ለወዳጆቹ እንደ አቅማቸው እንዴት እንደ ተገለጠላቸው ቅዱስ ሐፍ መዝግቧል ለደገኛው አብርፃም በሦስት እንግዶች አምሳል ሦስቱም አካላት ተገልጠውለታል ዘፍ ፅይ ለያዕቆብም አንዱ አካል ዘፍጽቋች ለኢሳይያስም በንጉሥ አምሳል አንዱ አካል። ቅዱስ ጳውሊ የእንግዳ እያለ ቅዱስ እንጦንዮስን ቁረስ ይላል ቅዱስ እንጦኒ ደግሞ በእርጅናውና ቅዱስ ጳውሊን ቁረስ ይላል እንዲህ እያሉ ብዙ ጊዜ ካለፈ በኋላ እያንዳንዳቸወ በፊታቸው ደዕውን እንዲቆርሱ ተስማሙ ደደረፊ ያቱፋሰ ሐውሲ ፓያቋ በሦስተኛው ቀን ቅዱስ ጳውሊ ቅዱስ አንጦኒን ወንድሜ ሆይ ከብዙ ከመነ በፊት ጀምሮ አንተ በዚህ በረፃ እንደምትኖር ዐውቅ ነበር እግዚአብሔር አንተን ለአኔ ቃል ገብቶልኛል እኒ ወደ ፊጣሪዬ ቶሎ እሐዳለሁና ይህንን ደካማ ሰውነቴን ትቀብር ዘንድ አፈርን ወደ አፈር ትመልስ ዘንድ አለው ቅዱስ እንጦንዮስ በዚህ ጊዜ በእገዛ ሆኖ እያዘነ አብሮት ያርፍ ዘንድ ቢለምነው አንተ በርግጥ በጉን ብትከተል ይሻልህ በአንተ አባትነትና አርአያነኮ ነበር ነገር ግን የራስህን ብቻ አትመልክት የሚጠቀሙትን ወንድሞች ማሰብ ይገባፃል አለው የእርሱ ሰውነት በካባ መቀበሩን ፈልጐት ወይም ስለ መቀበሪያው ጨንቆት ላይሆን ቅዱስ እንጦንዮስን ከኀዘኑ ለማረጋጋት ያህል ነበር ቅዱስ እንጦንዮስም ቅዱስ ጳውሊ የቅዱስ አትናቴዎስን ስም ሲጠራና ካባም እንደ ሰጠው ማወቱን በስማ ጊዜ ተደነቀ ቅዱስ ጳውሊ ወደ በረሃ የሔደው በቅዱስ ዲዮናስዮስ በኛው ፓትርያርክ ዘመን ሲሆን ቅዱስ አትናቴዎስ ደግሞ ሸኛው የእስክንድርያ ፓትርያርክ ነው ቅዱስ እንጦንዮስ የቅዱስ ጳውሊን እጆቹንና ዐይኖቹን ስሞ ወደ ገዳሙ በቶሎ ሔደ ያን ቅዱስ አትናቴዎስ የስጠውን ካባ ይዞ ወደ ቅዱስ ጳውሊ ተመለሰ ላይ ሳለ ቅዱስ ጳውሊን እንደ በረዶ ነጭ በሆነ ሁኔታ እያንጸባረቀ በብዙ ዎች ልማድ ነው ቤት ከውጪ ቆልፎ ደረቅ ኅብስት አልፎ አልፎ እያመጣ ይረዳው ነበር በዚያም ከሥጋዊና ከአጋንንት ፈተና ዎች ጋር ብዙ አስጨናቂ ተጋድሉዎ ችን ፈጸመ ሳይጣን እንጦንዮስን ወደ ኋላ ይመል ሰው ዘንድና የጀመረውን የብሕትውና ሕይወት ያስተወው ዘንድ የመጀመሪያ ሙክራው በአእምሮው የሀብትን ፍቅር ክብርንና ዝናን መፈለግን በመብልና በመጠጥ የሚገኘውን ደስታ የእኅቱን አሳብ ሌሎችንም በሕይወት ሥጋዊ ሊገኙ የሚችሉ ጥቅሞችንና ደስታዎችን ያሳስበው ጀመር በተለይም የንጽሕና ሕይወት የማይቻልና የማይዘለቅ አስመስሎ ሊያሳየውና ተስፋ አስቆርጦ ሊያሰናክለው ሞከረ እንጦንዮስም በትጋት በመጸለይ ኅሊናውን ሰይጣን ወደሚያሳስበው ኃጢአት ላለመመለስ በመታገል በክርስቶስ ኃይል ድል አደረ። ሲለው እኔ የዝሙት መንፈስ ነኝ ተልእ ኮዬ ወጣቶችን ተጠባብቆ ወደ ዝሙት መምራት ነው በንጽሕና ሊኖሩ የወሰኑቱን የዝሙትን ዛሳብ በማምጣት መልካም አስመስዬ ስንቶችን ደናግል አስፈርሻለሁ አንተንም ብዙ ጊዜ የተፈታተንኩህና ድል ያደረግኸኝ እኔ ነኝ አለ ቅዱስ እንጦንዮስም እግዚአብሔርን አመስገነ ያን መንፈሰ ዝሙት ሰይጣንንም አንተ ደካማ ነህ አቅምም ጮጮ ሙ መ ጠጠጠ መጠ ለና ለባ ለእጦእዕ ዘዋፃዚ ቲያናኙ ባለ ሰው አንጻር በመታየቱ አደነቀ ሬ እርሱም በአባትነት ይመክራቸውና ያጽናናቸው ነበር ይፈሰደ ቃቆዴዕ ለእሕጦጋይዕና ዘመ ሰማሪታፉ ለው እንዳባረራቸው ሁሉ ፈጥነው ቦታውን እየለቀቁ ወጡ በዚያ ለ ዓመታት ያህል በኋላ ለዎች በገዳማት ለመኖር እየወሰኑ ገዳማት በበረፃውና በተራሮች ዙሪያ ተስፋፉ በመንዢ መላአክት ቅዱስ እንጦንዮስ የቅዱስ ጳውሊን ሥጋ ለሙታን እንደሚገባ ከፍኖ ጸሎት ለየና መዝሙር እየዘመረ ባመጣው የቅዱስ አትናቴዎስ ካባ ሸፈነው መቃብሩን እንደሚቆፍር ሲጨነቅ ሁለት አንበሶች መጥተው ከቅዱስ ጳውሊ በድን አጠገብ ና ን እየመላለሱ ትንሽ ከቆሙ በኋላ ከእግሩ ለታላቁ ጳውሊ ማልቀሳቸው ነው ከዚያ በኋላ መሬት መቆፈር ጀመሩ ለቅዱሱ ማረፊያ የሚበቃ ጉድጓድ ቆፈሩ ከዚያም ራሳቸውን ዝቅ አድርገው መባረክ ፈለጉ ዓይነት የቅዱስ እንጦንዮስን እጆቹንና እግሮቹን መላስ ጀመሩ ቅዱስ የቅዱስ ጳውሊን ሥጋ ቀበረ በሚቀጥለው ቀን ቅዱስ እንጦንዮስ ከቅዱስ በኣት ተነሥቶ የቅዱስ ጳውሊን ለራሉ ከዘንባባ የሠራውን እንደተታታ ቅርጫት ን ዐጽፍ ልብስ ይዞ ወደ በኣቱ ተመለሰ ቅዱስ አትናቴዎስ ይህቺን የቅዱስ ን ልብስ በበዓለ ትንሣኤና በበዓለ ኀምሳ በውስጥ ይለብሳት ነበር በታላቁ ቅዱስ ዕረፍት ሰማያውያን መላእክት ያረፉ ነቢያትና ሐዋርያት ሲገኙ በዚህ ምድር ቅድስት ቤተ ክርስቲያንም ታላቁን ቅዱስ እንጦንዮስን ልካለች የቅዱስ ጳውሊ የካቲት ቀን ነው የታላቁ አባታችን ቅዱስ ጳውሊ ልመናው ይደረግልን በረከት ይደርብን ደፈሮደ ቆዱዕ ለጦጋምዮዕ የመነኩላት አባት በመባል የሚታወቀው ቅዱስ እንጦንዮስ በፃ ዓም ቅማን በሚባል በማዕከላዊ ግብፅ ከደኅና ቤተሰቦች ተወለደ በልጅነቱ ጊዜ እንደ እኩዮቹ ልጆች ጨዋታን ሳይሆን ከወላጆቹ ጋር ወደ ቤተ ክርስቲያን መሔድንና ስቀደስን ቅዱሳት መጻሕፍትን መማርን ይወድ ነበር በጃ ዓሙቱ ወላጆቹ ከታናሽ ጋር ትተውት ሞቱ ከዕለታት በአንድ ቀን በቤተ ክርስቲያን ሳለ ወንጌል ሲነበብ ችን ለባዕለ ጸጋው ጐልማላ የተናገረውን ፍጹም ልትሆን ብትወድ ያለህን ሁሉ ሀ ለድኾች ሰጥተህ ተከተለች የሚለውን በሰማ ጊዜ የእግዚአብሔር ጥሪ በውስጡ ማቴ ከዚህ በኋላ ወላጆቹ ትተውለት የሞቱትን ሰፊና በመስኖ መሬት ቶሎ ሽጦ ለድሆች ክሰጠ በኋላ እኅቱን ለደናግል ማኅበር አደራ ሰጥቶ መነኮዮሴ ወደ ፍርዴቤት አካባቢና በከተማው ውስጥ አንዳይታይ አዘዘ መጣ እርሱ ግን የክርስቲያኖችን ጽኑ መንፈስ ያሳይ ዘንድ ምንም ሳይፈራ ቆመ በውስጠኛው ተራራ ኃይል ሁሉንም የሚያስፈልጋቸውን ያደርግላቸው ነበር ታላቅ መንፈሳዊ ደስታ ሆነ በክርስቲያኖች ላይ መከራና ሞት በዓላውያን ነገሥታትና መኳንንት በታዘዘ ጊዜ ብዙ ክርስቲያኖች ስለ ክርስቶስ ፍቅር እንደ በግ እየተነዱ ወደ ሞት ይሔዱ ነበር በዚህ ጊዜ ቅዱስ እንጦንዮስ ከበኣቱ ወጥቶ ወደ እስክንድርያ ሔደ ተጠርተንም እንደሁ የብሕትውናና የምንኩስና ሕይወት አስተማሪ ይሆን ዘንድ ስለ ብዙዎች ጥቅም ጠበቀው ሰማዕታት ለፍርድ ሲጠሩ አጅቦ ይሸኛችዋል እስኪገደሉም ድረስ አይለያቸ ውም ዳኛው ድፍረቱንና የተከታዮቹን ብዛት ጽኑ መንፈሳቸውንም ባየ ጊዜ ማንም ቅዱስ እንጦንዮስ ወደ እርሱ በሚመጡ ሰዎች ብዛት እንደ ፍላጐቱ ብቻውን ይሆን ዘንድ እንዳልተቻለው ባየ ጊዜ ወደ ውስጠኛው በረፃ ሔደ ይህም ቁልዝም ተራራ ተብሎ የሚጠራው ነው ይህ ስፍራ ከካይሮ ደቡብ ምሥራቅ ማይልስ ከዓባይ ምሥራቅ ሮጅ ማይልስ ክቀይ ባሕር በስተ ምዕራብ ማይልስ ላይ ይገኛል በዚህ ቦታ ላይ የቅዱስ እንጦንዮስ ገዳም አሰ በዚህም ቦታ እየተጋደለ ኖረ ብዙ በሽተኞች አጋንንት ያደረባቸውና ችግር ያለባቸው ይመጡ ነበር እርሱም በላዩ በአደረ በክርስቶስ ከዕለታት በአንድ ወቅት ዕድሜው እየገፋ ነበርና መነኩሳቱ ይጉብኛቸው ዘንድ ጠየቁት እርሱም ወደ እነርሱ ሔዶ ጉብኛቸው ወደ መነኩሳት በኣት ሲደርስ ሁሉም ልባዊ በሆነ መልካም አቀባበል ተቀበሉት እርሱም በተራራው ውስጥ ሊናር የገጠመውን ሁሉ አጫወታቸው የሕይወት ልምዱን አካፈላቸው በተራሮቹ ላይ መነኩላቱም የመጽናናትና የመበረታታት ስሜት የብቸኝነት ኑሮን በዚያው አካባቢ በሚኖር በአንድ ቅዱስ ሰው መሪነኮ መኖር ጀመረ በታላቅ አባት ስር መኖርና መመራት የወጣንያን ጀማሪ መነኩሳትና ባሕታውያን ከጥቂት ጊዜ በኋላ ቅዱስ እንጦንዮስ ወደ ምዕራባዊ በረፃ ሔዶ በአንድ ባዶ መቃብር ቦታ ሆኖ መጋደል ጀመረ አንድ የሚረዳው ሰው ያን መቃብር ለወደፊቱም ልታስጨንቀኝ አትችልም እግዚአብሔር ረዳቴ ነውና እኔም ላይ አይላለሁ። አለው መቃርዮስም ለሚናገረው ጌታዬ ሆይ እኔስ ከሚታየው ጫካና በቀኙ ካለው ተራራ በቀር አይታየኝም ሲለው እግዚአብ ሔር አንዲህ ይላል ይህንን ተራራ ርስት አድርጌ አሰጥሣለሁ ለአንተም ለአምልኮቴ ጽኑዓን የሚሆን ብዙ ልጆች ይኖሩሃል ከአንተም ታላላቆች ስዎች ይገኛሉ በትምህር ትህና በፍቅርህ ለአሕዛብ ሁሉ ጽኑዕ መሠረት ትሆፍለህ እኔም ቅርንጫፍህ ብዙ ፍሬን እንዲያፈራ አደርጋለሁ አነርሱም በምድር ሁሉ ያመሰግኑኛል የአንተንም ስም ያዝክ ራሉ አሁንም ከእንቅልፍህ ተነሥ ወደ ቤትህም በሰላም ተመለስ ይህን ያየኸውንና የነገርኩህን በልብህ ጠብቅ ፍጹም ስትሆን አገለጽልሄለሁ እግዚአብሔር የሚልክኝንም አነግርሃለሁ ይህንን የነገርኩህን ግን አስክትታዘዝ ድረስ ለማንም አትንገር አለው በገዳሙ ሥር ያለ አበ ምኔትና አራት መነኩሳት ተጣልተው ወደ በይ ሪክ አንደኛው መነኩሴ ባለበት ገዳም አበ ምኔቱ ሥልጣን በዚሁ ምክንያት አባ ጳዙሚስን ይሰድበው ጀመር አባ ጳኩሚስ ግን ምንም ሳይመልስ ያን አበ ምኔት ለዚህ መነዛዮሴ ሥልጣን ከመክልከልህ ለምን አላማከርከኝም አለው የተሳደበውን መነኩሴ ግን አይዞህ ልጄ የፈለግ ጳዙሚስ ጠየቀው የእግዚአብሔር ሰው ሆይ አሁን በፊቴ ታላቅ አባይ ል አንቱ ከሰማሁት ይልቅ አሁን ያየሁት በለጠ ቁጣዬን ታግሠህ ጋኝና ባታጽናናኝ ኖሮ ገዳሙን ጥዬ ወደ ዓለም ልገባ ምንም አልቀረ ኝም ነበር ን በትዕግሥትህ አሸነፍክው የተባረክህ ሁን ነፍሌን በመታገሥህ ቆጠ ነ ሲነግራች አንድ ቀን ሥትን ለምን እንደሚያበዛ ለደቀ መዛሙርቱ ው አታዊ ከንግዳ ጋር ሊነጋገር ሳለ ሰይጣን በአካል ተገልጾ ባለበት ክፍል በቦር ቆሞ አየ አባ ጳዙሚስ ግን አትኩሮት አልለጠውም ቴዎድሮስን ባሕታዊውን ድ ምግብ እንዲያዘጋጅለት አዘዘው ነገር ግን ሳያመጣለት ቀረ ሰሌላ አዘዘ ያም ትእዛዙን አልፈጸመም አሁንም ሌላ መነዙሴ ቢያዝ ያም ለያመጣ ቀረ በመጨረሻም ራሱ ምግቡን አዘጋጅቶ ባሕታዊውን በሚገባ ዶ ከሸፃ በኋላ ቴዎድሮስን ለምን ያዘዝኩህን ምግብ ለእንግዳው ኝም አለው እርሱም ከባሕታዊው ጋር እየተነጋገርኩ ነውና ክእኔ ወግድ በቁጣ ስለ ተናገርከኝ ነው አለው ሌሎቹንም መነኩሳት ለምን እንዳላዘጋጁ ቃቸው መልሳቸው ተቆጥተህ አባረርከን የሚል ነበርአባ ጳዙሚስ በዚህ ጊዜ ነዝር አስታወሰ በበሩ ተጠግቶ የቆመው ርኩስ መንፈስ የሚናንረውን ወደ ቁጣፍ እየለወጠ መሆኑን ተገነዘበ አባ ጳዙሚስ ሥልጣነ ክህነትን ይሸሽ ነበር አንድ ወቅት ሊቀ ጳጳሳት ቅዱስ ቴምስ ገዳማቱን ሊያይ መጥቶ በዚያው ክህነትን ሊሰጠው ባለ ጊዜ ቅዱስ ጳዙሚስ በዚህ ጊዜ ቅዱስ አትናቴዎስ ለመነኩሳቱ አባታችሁን እንዲህ በሉት ከጊዜያዊ ክበርና ውዳሴ ክንቱ እንደ ሸሸህና ዘላለማዊውን ከክርስቶስ የሚገኝውን ክብር አንደ ጥህ ከአሁን በኋላ ቅስና በመስጠት ጉዳይ ከአንተ ጋር አልነጋገርም ቤትህን ከጽጉ አለት የሠራህ አባቴ ሆይ ስመለስ እግዚአብሔር ቢፈቅድ እንገናኛለን በሉት አላቸው አባ ጳኩሚስ ድውያንን የመፈወስ ርኩሳን መናፍስትን የማስጠጣት ትንቢት የመናገር ራእይ የማየት የሌሎች መነኩላትን የልብ አላብና ምሥጢር የማወቅና ሌሉች ቅዱሳን ሲያርፉና ነፍላቸው ጠደ ገነት ስትሔድ የማየት ጸ የተሰጠው ነበር ቅዲስ መቃርዮስ በየጡ ራእዩ እዋተግመ መቃ ጠሖ ለመላ ዎሄ ሓጅ ው ቅዱስ መቃርዮስ ባየው ራእይ እየተገረመ ወደ ቤቱ ሲመለስ ያቺ ልጆ በጽኑ አገኛት ከጥቂት ጊዜ በኋላ በድንግልናዋ ሳለች በሰላም ዐረፈች አርሱም ራሱን ቃርዮስ ሆይ ከአንግዲህ መንፈሳዊ ፍሬ ለማፍራት ታጠቅ አንተም አንዲሁ እያለ ራሱን ይገሥጽ ጀመር በሚኖርፀት ሀገር ለትንሹም ሆነ ለትልቱ ታዛዥና ትሑት ስለሆነ ሁሉም ይወደው ነበር ይህ ልጅ ምን ይሆን ይሆን ያደንቁ ነበር ወላጆቹም ብዙ ጊዜ ጸሎት ሲያደርግ ምጽዋት ሲሰጥ ስለሚያገ በአርሱ በጣም ይደሰቱ ነበር ወላጆቹ ካረፉ በኋላ እግዚአብሔር በጸሎታቸው ዘንድ ለነዳያንና ለችግረኞች ምሳን አዘጋጅቶ ሳለ አንድ አረጋዊ ጻድት ሰው ስ ምሥጢር ሊቀበል መጥቶ በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ስለ አገኘው ወዳዘጋጀው ይመጣ ዘንድ ጠየቀው ከዚያም ሰው ከተሰናበተ በኋላ እግዚአብሔር ቢፈቅድ ወደ አንተ መጥቼ አሳቤን ሁሉ ልነግርህ ትፈቅድልኛለህን ብሎ ጠይቆ በማግሥቱ ከዚህ አረጋዊ ሔዶ ባደረ ጊዜ ያ ጻድቅ አረጋዊ ሌሊት ለጸሎት ሲነሣ ብሩፃን ክንፍ ያላቸው የመነኩሳት ማኅበር በመቃርስ ዙሪያ ሆነው መቃርስ ሆይ ትኅርምት ጀምር ሲሉ ተመለክተ ከዚያም ሲነጋ መቃርዮስ አንዴት ባለው ጊዜ ያሰብከውን ፈጽም ጥሪህ ከእግዚአብሔር ነውና ከጥቂት ጊዜ በኋላ ወጥተህ ብቻህን በበኣት ኑር አለው ነገር ግን አንዳይታበይ ያየውን ሪእይ ነገረውም መቃርዮስ ያለውን ሁሉ ለድሆች ሰጥቶ ከሀገር ወጥቶ ብቻውን በበኣት ጀመረ የዚያ ሀገር ሰዎች ግን መልካም ምግባራቱን ባዩ ጊዜ ተቀድሶ ቄስ አልነበራቸውምና ያለ ፈቃዱ ቅስና አስሾሙት በዚያ ሀገር ያለች አንዲት ልጅ ከአንድ ጐልማሳ ጋር አመንዝራ በጸነሰች ገዜ ሲጠይቋት ያ ወሬዛ ወላጆቻችን ካወቁ ስለሚገድሉኝ በዚህ ብቸኛ በሆነ ባሕታዊ እፍናመካኝበት ስላላት አንድ ቀን ወደርሱ ሔጀ ሳለ በኃይል ተነሥቶብኝ ከእርሱ ጸነስኩ ኣለቻቸው ዘመዶቿ ይህን በሰሙ ጊዜ እሳት ሆነው ከብዙ ሕዝብ ጋር ወደ መቃርዮስ ሔዱና ከበኣቱ አውጥተው ለሞት እስኪቀርብ ድረስ ደበደቡት መላእክት ከሩቅ በመጡ ሰዎች አንጻር ተገልጸው ይህ ተጋዳይ ምን አደረገ ሲሏቸው እንዲህ አደረጉ ቢሏቸው እርሱን እናውቀዋለን እንዲህ አያደርግም ብለው ክታሰረበት ፈቱት ሰዎቹም ወልዳ ሕናኑ ኤስኪያድግ ድረስ ገንዘብ ካላመጣ አንለቀውም ስላሉ መቃርዮስ በዚሁ ተስማማ ከዚያም ራሱን መቃርስ ሆይ ባለ ሚስትና ልጅ ሆነሣልና በርትተህ ሥራ ይል ነበር ነገር ግን ያዊ ሴት ልትወልድ ባለች ጊዜ አራት ቀን ሙሉ ሌሊትና ቀን እየጮኸች ጻዕር በዝቶባት ለሞት ስለ ቀረበች እናቷ ነገርሽ ምንድን ነው። ስለዚህም የታሪክ ሰዎች ሲናገሩ ብጣም ትሑትና የማይታወቅ ስለሆነ ነው ጨመ መመመ ሐ ሂሬ ረሙ ያ ሲሉ ሌሎች ደግሞ የገዳም ሥርዓቱ በቅዱስ እንጦንዮስ ዓይነቱና በቅዱስ ጳኩሚስ ዓይነት ሥርዓትና መካካል ያለ ስለሆነ ነው ይላሉ የእግዚአብሔር አሳብ ረቂቅ ነው አንዳንዶቹን ቅዱሳን ስማቸውና ዝናቸው በዓለም ሁሉ እንዲታወቅ ያደርጋል የሌሎቹን ደግሞ ማንም ሳያውቃቸውና እንደ ተሰወሩ እንዲያልፉ ያደርጋል በበረሃ ብዙ ዘመን ሲጋደሉ ኖረው በዘመናቸው ማንም ሳያውቃቸው ኖረው እንደ ቅዱስ ጳውሲ ዕረፍታቸው ሲደርስ የታወቁ አሉ እግዚአብሔር ብቻ ያወቃቸውና ክሰው ወገን ማንም ሳያያቸውና ፍጹም ማንነታቸው እንደ ተሰወረ የሚያርፉ ቅዱሳንም አሉ በግብፅ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ስማቸው ያልታወቀ ለክዐበነገበህ ሀ ብለው የሚያከብሯቸው ቅዱሳን አሉ ሁሉንም እርሱ ባወቀ ያደርጋል ቅዱስ አትናቴዎስ በጻፈው በቅዱስ እንጦንዮስ ገድል ላይ ስለ ቅዱስ አሞን የሚከተለውን ጽፎአል አንድ ቀን የሊሲኩስን ወንዝ ከደቀ መዝሙሩ ቴዎድሮስ ጋር ሊሻገር ባለ ጊዜ ዕርቃናችውን እንዳይተያዩ ደቀ መዝሙሩን አስቀድሞ እንዲሻገር ከአደረገ በኋላ አሁንም የራሱን ዕርቃን ማየት ስላስፈራው ሲጨነቅ ሳለ በመላእክት አቅፍ ተሻግሮ ከወንዙ ማዶ ተገኙ ባረፈም ጊዜ የቅዱስ እንጦንዮስን ነፍሱን በመሳእክት አጅበው ወደ ሰማይ ሲወስዷት ተመለከተ በሕይወቱ ዘመን ጊዜውን በዓለማዊ ጨዋታና ወሬ ምንም ጊዜ አያጠፋም ነበር የእጁን ሥራ ወደ ገበያ ሊሸጥ ሲሔድ ዋጋውን አንድ ጊዜ ከጠራ በኋላ የሰጡትን ብቻ ተቀብሎ ምንም ሳይናገር ይመለስ ነበር ወደ እርሱ የሚመጡትን ሰዎች ችግራቸውን ባደረበት በጸጋ እግዚአብ ሔር ይፈታላቸው ነበር እንዲህ ፈጣሪውን አገልግሎ በኒጥሪያ ብዙ ገዳማትን መሥር ቶና ገዳማዊ ሕይወትን አስፋፍቶ ወደ አገለገለው እግዚአብሔር ሔዲል ልመናው ይደረግልን በረክቱ ይደርብን ኛ ቅዱስ መቃርዮስ ጠይሴሰይ ፄሥሐ ይህ ቅዱስ ከታናሽነቱ ጀምሮ ሕያው እግዚአብሔርን መከተል ፈለገ ቅዱሳት መጻሕፍትንም ተማረ የዚህንም ዓለም ኃላፊነቱን በማስብ ዓለምን ትቶ በአንድ ገዳም ውስጥ መነኩስ ከዚያም ወጥቶ የዐሥር ቀን ጐዳና ተጓዘና በውስጡ ኩዕንትና ቆቆች ውኃም ካለበት ቦታ ደረሰ አስቦም እንዲህ አለ ኩዕንትን ወደ መልቀም ብሠማራ የስግደቴና የጸሎቴ ጊዜ ይቋረጣል ሌላ ምግብም እንደ ሌለኝ ፈጣሪዬ ያውቃል ብሉ ከዚያ ቀን ወዲህ ቆቆችን የሚያጠምድ ሆኖ በየቀኑ አንዳንድ የምትያዝለት ሆነች በቀንና በሌሊት ለጸሎትና ለስግደት በመትጋት ወደ እግዚአብሔርም እየለመነ ለብዙ ዘመናት ኖረ የሰውን ፊት ሳያይና የሰውን ድምፅ ሳይሰማ ሰይጣን ከስው ጋር ካልሆነ አይመጣም ይህ አኗኗሬ መልካም ነው እያለ ኖረ ነሳሒት ወሰተ ንጉሠ ሮም የውስም ኤጴስ ቆልስ አባ ያዕቆብ የዚህቺን ቅድስት ታሪክ እንዲህ ይገልጸዋል በአንዲት ዕለት በእመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም ቤተ ክርስቲያን ውስጥ እያለሁ የገዳሙን ደጅ ሰው ሲያንኳኳ ሰማሁ ተነሥቼም ወደ በሩ ሔድኩ ያረጀ ዐጽፍ የለበሰ ፊቱንም የተሸፋፈነ ሰው ዐይቼ ቁወዴት መጣህ። ነገር ግን ሰይጣን በእነርሱ ከሚያስትባቸው ሴቶችን ከማየት እንርት ዘንድ መከረን ሮማዊ የሆነ አንድ ደግ ጻድቅ አረጋዊ መነኩሴ ነበር እርሱም አባቴ ያዕቆብ ሆይ ይህቺ ከነገሥታት ልጆች ውስጥ የሆነች ሴት ናት ስለዚህም እንዳትታወቅ ፊቷን ከሰው ትሠውራለች አለኝ ከዚህም በኋላ ሥራዋን ከእኔ ሳትሠውር እንድት ነግረኝ በክርስቶስ ስም አምላት ዘንድ ወደ እርሷ ሔድሁ ነገር ግን አላገኘኋትም ከአምስት ወርም በኋላ ከንጉሥ አባቷ ዘንድ የተላኩ ብዙ ሰዎች እርሷን እየፈለጉ መጡ እነርሱም ቤተሰቦቿ ከተኙ በኋላ በሌሊት እንደ ወጣች እነርሱም እርሷን ሲፈልጉ ዐሥራ ሁለት ዓመት እንደ ሆናቸው ሥራዋን ነገሩን ከዚህም በኋላ መጻተኞች ፈላስያን በዚህች ቀን እንዳረፈች ነገሩን ልመናዋ ይደረግልን በረከትዋ ይደርብን ከዚያም በኋላ ከቁስጥንጥንያ ከተማ አንድ መነኩሴ ዋሻ እየፈለገ ሲመጣ ቅዱስ ቃርስን ቆቅ ሲያጠምድ ዐይቶት ወዲያውኑ ወደ ቁስጥንጥንያ ከተማ ወደ ሊቀ ሸንድ ተመልሶ ብአሕዛብ ዘንድ ሊያስነቅፈን አንድ መነኩሌ ሥጋ ሊበላ ቆቅን ጠምድ ዐየሁት ብሎ እየነቀፈ ነገረው ሊቀ ጳጳሳቱም ነገሩ እውነት እንደ ሆነ ዘንድ ከዚያ ከነገረው መነኩሴ ጋር ሌላ መነኩሴ ላከ እነርሱም በጐዳና በጉዞ ሰሉ ገና ላይደርሱ አባ መቃርስ እንደ ልማዱ ወደ ወጥመዱ ሔዶ ሲያይ በአንዲት ድ ሦስት ቆቆች ተይዘው አገኘ በዚህ ጊዜ ጌታዬ እኒህን የሰጠኝ እኔን ቢፈትነኝ ን ወይስ ከዚህ ዕሰት በፊት ሆዴ አልጠገበችም ኖሯል ወይም ለሌላ ሰው ነው ንዳልል በዚህ በረሃ ውስጥ ከሰው ወገን ያየሁት የለም እያሰ አሰበ እንዲህም እያሰበ ሳለ ከሊቀ ጳጳሳቱ የተላኩት እኒያ መነኩሳት ደረሱ ቅዱስ ቃርስም በዐያቸው ጊዜ ደስ አለው ችግረኛነቴን ዐውቀህ ለአገልጋዮችህ ቅዱሳን ውን የሰጠኸኝ አቤቱ አመሰግንፃለሁ ብሎ ሰገደ እነርሱ ግን ማዕድ ሠርቶ ቀርብሳቸው ድረስ ይጠቃቀሉበት ነበር ከዚያም በኋላ አቅርቦላቸው ንሱ አባቶቼ ተመገበቡ አላቸው እርሱም የራሱን ድርሻ ይዞ እስከሚጨርስ ያለ መነጋገር በጸጥታ ተመገበ ከዚህም በኋላ ዐይኖቹን ቀና ቢያደርግ እንዳልበሉ አይቶ አባቶቼ አልበላችሁም ቢላቸው እኛ መነኩሳት ስለሆንን ሥጋ አንበላም ትኅርምት አለጉ አሉት እርሱም ሳያስገድዳቸው ተዋቸውና እነዚያን ያበሰላቸውን ቆቆች አንሥቶ ሦስት ጊዜ እፍ አለባቸው ያን ጊዜም ድነው በረሩ ወደ ቦታቸውም ሐዱ እነዚያ መነኩሳትም ይህን ተአምር ዐይተው ደነገጡ የእግዚአብሔር ቅዱስ ሆይ በደላችንን ይቅር በለጉ ብለው ሰገዱለት እርሱም ሁላችንንም በደል እግዚአብሔር ይቅር ይበለጉኙ አላቸው ከዚህም በኋላ እነዚያ መነኩሳት ወደ ሀገራቸው ተመልሰው ያዩትን ይህን ድንቅ ተአምር ለሊቀ ጳጳሳቱ ነገሩት እርሱም ሰምቶ አደነቀ ወደ ንጉሥም እንዲህ ብሎ ላከ በዘመናችን ጻድቅ ሰው መነኩስ ተገኝቷልና አንተም ና ሒደን በረከቱን እንድንቀበል አለው ወዲያውኑ ንጉሥ ከሠራዊቱ ጋር ተነሣ ሊቀ ጳጳሳቱም ከካህናቱ ጋር አባ መቃርስ ወዳለበት እነዚያ መነኩሳት እየመሩአቸው ሔዱ ወደ እርሱም ሲቀርቡ ወደ ብሔረ ሕያዋን ያደርሰው ዘንድ መልአክ አንሥቶ በክንፎቹ ተሸከመው ሲያርግም ባዩት ጊዜ የእግዚአብሔር ቅዱስ ሆይ ባርከን የምንድንበትን አንዲት ቃል ንገረን ብለው ጮኹ እርሱም ከሐሜትና ነገር ከመሥራት አንደበታችሁ ይከልክል በምንም ነገር ትምክህትና ትዕቢት አታስቡ እርስ በርሳችሁ ተፋቀሩ እግዚአብሔርም አድሮባችሁ ይኑር አላቸው ይህንንም ብሎ ዐረገ ከዐይናቸውም ተሠወረ የልመናው በረከት ይደርብን ቅዱስ ዮሐንስ ከማ ቅዱስ ዮሐንስ ክማ ወላጆቹ እግዚአብሔርን የሚፈሩ ልጅ የሌላቸው ነበሩ በዚህም ዓለም በሰርጉ ደስ ይላቸው ዘ መ ም ያማረ ድንግል ብላቴና ያለ ፈቃዱ አጋቡት ወደ ጫጉላ ቤትም በሌሊት ገብቶ ዘወትር እንደሚጸልይ ቆመ ወደዚች ብላቴናም ቀረብ ብሉ ይህ ዓለም ፍላጐቱ ኃላፊ አንደ ሆነ አንቺ ታውቂያለሽ ሥጋችንን በንጽሕና ለመጠበቅ እርስ በርሳችን እንስማማ ዘንድ ትፈቅጂአለሽን አላት እርሷም ወላጆቼ አስገድደው ለአንተ አጋቡኝ እንጂ ሥጋዊ ፍትወትን እንዳላሰብኩት ሕያው እግዚአብሔር ምስክሬ ነው አሁንም እነሆ እግዚአብሔር ልመናዬን ፈጸመልች ብሳ መለሰችለት ከዚህም በኋላ ድንግልናቸውን በንጽሕና ይጠብቁ ዘንድ ሁለቴም ተስማምተው ከአንድነት በአንድ አልጋ ላይ እየተኙ ብዙ ዘመናት ኖሩ የእግዚአብሔርም መልአክ ከሰማይ በመውረድ ክንፎቹን አልብሷቸው ያድራል ከጽድቃቸውም ብዛት የተነሣ ማንም ያልዘራትንና ያልተከላትን የወይን ተክልን እግዚአብሔር በቤታቸው አበቀለ አድጋ ወጥታ ከቤታቸው ጣሪያ በላይ ተንሳፈፈች እርሷም የድንግልናቸውን መጠበቅ ታመለክታለች ይህ ሥራ በእግዚአብሔር ቸርነት ካልሆነ በቀር በሰው ተፈጥሮ ይክብዳል ወላጆቻቸውም ብዙ ዘመን ሲኖሩ ልጅን እንዳልወለዱ ባዩ ጊዜ ጐልማሶች ስለሆኑ መሰላቸው ከዚህም በኋላ የከበረ ዮሐንስ ከማ እኅቴ ሆይ እኔ ወደ አስቂጥስ ገዳም ሔጄ እመነኩስ ዘንድ እሻለሁ ነገር ግን ያለ አንቺ ፈቃድ ምንም ምን ማድረግ አይቻለኝም አላት እርሷም ጥምትሻውን አድርግ እግዚአብሔርም ከእኔ የተፈታህ ያድርግሁ አለችው ይህንንም በአለችው ጊዜ ወደ ደናግል ገዳም ወሰዳት በዚያም መንኩሳ እመ ምኔት ሆነች ድንቆች ተአምራትንም የምታደርግ ል ። የምድረ በዳውን ሣር እንደ ማር የጣፈጠ ያደርግላቸዋል ውኃ ከአለት ያፈልቅላቸዋል የእግዚአብሔርን ፈቃድ በምድር ላይ የሚያደርግ ሰው የተባረከ ነውና አሉኝ ይህንን ከእነዚህ ደጋግና ንጹሐን መነኩሳት በሰማሁ ጊዜ እነዚህ ቃላት እንደ ማር ጣፈጡኝ ተነሥቼ ትንሽ ኅብስት ስንቅ ይዝ የአራት ቀን መንገድ ተጓዝኩ ከገዳሙ ስወጣ ብርዛን ከፊቴ በበራ ጊዜ ስለ ፈራሁ እኔ ከልጅነትህ ጀምሮ ከአንተ ጋር ያለሁና የምሔድ መልአክ ነኝና አትፍራ ይህን ያሰብከውን አገልግሉት ትፈጽማለህና አይዞሁ አለኝ ወደ ተራራው በደረስኩ ጊዜ ዋሻ ዐየሁ ከውስጡም ክፊቱ ጸጋ እግዚአብሔር የሚነበብበት ታላቅ የእግዚአብሔር ሰው ወጣ ባየሁትም ጊዜ ሰገድ «ጁ ያር ፕጭ አስቀመጥን ከውኃውም እንዲሁ ሌሊቴን ሁሉ እስኪነጋ ድረስ በጸሎት አሳለፍን ጧት ፊቱ ፈጽሞ ተለውጦ ዐየሁት በእሳት የተያየዘ ይመስል ነበር ፈጽሞ አስፈራኝ እርሱም ወንድሜ ሆይ አትፍራ እግዚአብሔር ትቀብረኝ ዘንድ ልኮፃልና አትፍራ በአንድና በሁለት ቀን ውስጥ ሩጫዬን ጨርሼ ወደ ዘላለም ዕረፍት እሔዳለሁ በስሜ መታሰቢያ የሚያደርገውን ክርስቶስ ያስበዋል አለኝ መታሰቢያህን ለማድረገ የማይችል ድሀ ቢሆን ስለው ድህ ከሆነ በእኔ ስም ሦስት ጊዜ ወደ እግዚአብሔር ጸሎትን ያድር አለኝ ብጉዞህ ልክተልህ እፈልጋለሁ ባልኩት ጊዜ አሁን ከእኔ ጋር ለመፄድ አልተጠራህም ነገር ግን ጌታችን በበረሃ ያሉትን ወንድሞች ትጉብኛቸውና ታጽናናቸው ዘንድ መርጦፃልና የእነዚህን ሕይወት እግዚአብሔርን ለሚያገለግሉ ሰዎች እንደ ጣፋጭ መልካም መዓዛ ይሆናቸው ዘንድ ንገራቸው ወደ ግብፅ ተመለስና መልካም ሥራህን ቀጥል አለኝ እኔም መሬት ላይ ወድቄ አባቴ ሆይ በእግዚአብሔር ፊት ለመቆም እችል ዘንድ ባርከኝ በዚህ ዓለም ፊትህን አንዳሳየቕች አልኩት ቅዱስ አፁናፍርም ልጄ ሆይ ሰለ ማንኛውም ነገር እንዳታዝንና እንዳትታወክ እግዚአብሔር ይርዳህ በፍቅሩ ያበርታህ አንዳትደክምና ክብሩን ትወርስ ዘንድ የጀመርከውን ሥራህን በፅላም ትፈጽም ዘንድ ቅዱሳን መላአክት ከክፉ ይጠብቁህ በእግዚአብሔር ፊት ያለ ነቀፋ ለመቀም ያብቃህ ብሎ ባረክኝ ይህንን ብሎ ተነሥቶ ክብዙ እንባ ጋር ጸለየ ከዚያም መሬት ላይ ተጋደመና በለኔ ዐሥራ ስድስት ቀን ሩጫውን ፈጸመ ቅዱሳን መላእክት በአባ አቡናፍር ፊት ሲዘምሩ ሰማቷቸው እኔም የለበስኩትን ልብሴን ከሁለት ቀድጄ አንዱን ግማሽ እኔ ለበስኩና በሌላው ግማሽ የቅዱሱን ሥጋ ክፍጌ ቀበርኩት እልፍ መላእክት ፃሌ ሉያ እያሉ ሲዘምሩና ሲያመሰግኑ ሰማኋቸው ለዚህ ጊዜ ለዕረፍት እንደሚገባም ጸለይኩ ያን ጊዜ ያ የቴምር ዛፍ ወደቀ ከዚያም መጀመሪያ መጥቶ ያበረታኝ ያ ሰው መጥቶ አበረታኝ ወደ ግብፅ መጥቼ ለወንድሞች ያየሁትን ሁሉ ነገርኳቸው እነርሱም ለሚያነበውና ለሚሰማው ጥቅም ይሆን ዘንድ የነገርኳቸውን በመጽሐፍ ጸፉት እግዚአብሔርን አመሰገኑት ቅዱሳን ወዳጆቹንም አመሰገኑ የቅዱስ አባታችን አቡናፍር ልመናው ይደረግልን በረከቱ ይደርብን ይዘ ታላቁ ቅዱስ አርሳንዮስ በአራተኛውና በአምስተኛው መቶ ዓመት የግብፅን በረሃ በንጽሕናና በተጋድሉ ባሸበረቁ መነኩሳትና ባሕታውያን የሞሉት ከግብፅ አካባቢ የተገኙ ብቻ አልነበሩም ከተለያየ የዓለም ክፍል የተገኙም እንጂ ከሮም ከቁስጥንጥንያ ከኢትዮጵያ ኩለት እርሱም አነሣግኘና ሰላምታ ሰጠኝ አንተ በጌታ አብረኸኝ የምትሠራ አቡናፍር ና ጌታ ከአንተ ጋር ይሁን የተጠራህበትን ሥራ ትፈጽማለሆ አለኝ ከዚህ ገዳማዊ ጋር ለጥቂት ቀን አብሬው ኖርኩ በርሱ ዘንድ ዛይማኖትንና የገዳም ኑሮን እየተማርኩ ቆየሁ በበረዛ ያለውን ሥውርና አስጨናቂ ውጊያ እንደ ተለማመድኩት ሲያይ ልጄ ሆይ ተነሥና ወደ ውስጠኛው በረፃ ልውሰድህ በዚያም ስለ እግዚአብሔር ስትል ብቻህን ትኖራለህ እግዚአብሔር ለዚህ ሥራ ጠርቆፃልና አለኝ ወዲያው ተነሥተን አራት ቀን ተጉዘን በአራተኛው ቀን መጨረሻ ትንሽ በኣት በገኘን ጊዜ ትኖርዘት ዘንድ እግዚአብሔር ያዘጋጀልህ ቦታ ይህ ነው አለኝ ለተወሰኑ ጊዜያት አስክለማመድ ድረስ ክእኔ ጋር ከቆየ በኋላ ተመለሰ ከዚያም ጊዜ ጀምሮ በዚህ ዓመት ሲያርፍ እስካየው ድረስ አልተያየንም በበኣቱም ቀበርኩት እኒም ዝቡር አባቴ ሆይ መጀመሪያ ወደዚህ ቦታ ስትመጣ የበረሃው የአየር ሁኔታ አላስጨነቀህም። በዚህ ዓለም ያለውን ነገር እአስኪረሱ ይደርሳሉ አለኝ እኔም ይህን በሰማሁ ጊዜ ደስ አለኝ በመንገድ የደረሰብኝን ድካም ሁሉ ረሳሁ የተቀደሰ ፊትህን ለማየትና የጣፈጠ ቃልህን ለመስማት አድሎኛልና እግዚአብሔርን አመሰግናለሁ አልሁ ክዚያም ቅዱስ አቡናፍር ተነሥና እንሒድ ብሎኝ ትንሽ ተጓዝንና ወደ በኣት ገብተን ጸለይን በማታ ጊዜ ቁራሽ ዳቦና ውኃ አየሁ ወንድሜ ሆይ በመንገድ ደክመፃልና ተነሥና ብላ አለኝ እኒም አንተ ካልበላህ በስተቀር አልበላም አልኩት በግድ ብዙ ጊዜ ባስጨነኩት ጊዜ አብረን በላን ከኀብስቱ በልተን የተረፈንን መፍ ክፍልስጥኤም ምድር ወዘተ የመጡ ነበሩ ከእነዚህም በሮማውያንና ትምህርት ከፍተኛ ደረጃ ከደረሱትና ወደ ግብፅ ሔደው በተባሕትዎ ታላቅ ጋድሎ ከፈጸሙት አንዱና አንጋፋው ታላቁ ቅዱስ አርሳንዮስ ነው ቅዱስ አርሳንዮስ ባዕለ ጸጋና ደጋግ ከነበሩ ወላጆቹ በየ ዓም በሮም ተወለደ የቤተ ክርስቲያንን ትምህርት እንዲማር አደረጉ በተጨማሪም በዘመኑ ን የግሪካውያንንና የሮማውያንን ትምህርት እስከ መጨረሻው ድረስ የተማረና ዐዋቂ ነበር አርሳንዮስ ቅዱሳት መጻሕፍትን ማንበብ የሚወድ በመሆኑ በሮም ዲቁና ተሾመ አባትና እናቱ ከሞቱም በኋላ ያወረሱትን ሀብት በሙሉ ለድሆች ብቻውን መኖር ጀመረፁ አርሱም ስለ ጽድቅ ሥራውና ስለ ጥበቡ የታወቀ ሆነ ታላቁ ንጉሥ ቴዎዶስዮስም ሁለቱን ልጆቹን አርቃዴዎስንና አኖሬዎስን የሚያ ሰው በፈለገ ጊዜ የሮም ጳጳስ በመንፈሳዊና በዓለማዊ ዕውቀት የተካነውን ስለ ጠቆመው ወደ ቁስጥንጥንያ ሔዶ እነርሱን ማስተማር ጀመረ አንድ ጊዜ ንጉሁ ቅዱስ አርሳንዮስ ልጆቹን ሲያስተምር ለማየት ሲመጣ አርሳንዮስ ቆሞ ጌታ በወንጌል ለው ዓለሙን ሁሉ ቢያተርፍ ነፍሱን ካጣ ምን ይጠቅመዋል ያለውን ነገር እያሰላሰለ ፈጣሪውን ዋምድንበትን መንገድ አላየኝ ሲል ጸለየ በዚህም ጊዜ አርሳንዮስ ክሰው ተለይተህ ሒድ ትድናለህም የሚል ቃል በዚህ ጊዜ ቁስጥንጥንያን ትቶ በአስክንድርያ አድርጐ ወደ አስቂጥስ ገዳም ወደ አባ መቃርዮስ ሔደ አባ መቃርዮስም ለዮሐንስ ሐዒር ፈትኖ እንዲቀበለው ሰጠው ማታ መነኩሳቱ ሁሉ የዕለት መቁነናቸውን ሲወስዱ ሳሉ ዮሐንስ አርሳንዮስን ከመሀል እንደቆመ ሳይሰጠው ዝም አለው ከዚያም ቅዱስ ዮሐንስ መቁነኑን ከፈለገ እንዲበላ በሚገልጽ ሁኔታ ከአርሳንዮስ ፊት ጣለለት አርሳንዮስ ደስ እያለው ተቀምጦ ተመገበ ቅዱስ ዮሐንስ ሐዒር በአርሳንዮስ ሁኔታ ተደስቶ ሌላ ፈተና ሳይፈትነው ይህ ሰው መነኩሴ ይሆናል ብሎ ተቀበለው አርሳንዮስም ተጋድሎውን ጀመረ ቅዱስ አርሳንዮስ በሴላው የሚደረገውን የእኔ ነው ብሎ የሚወስድ ነበር አንድ ጊዜ የተቀቀለ ጥሬ ገለፈቱን ሲልጥ ዐይተውት ስለሚያከብሩት በቀጥታ አልነገሩትም ነገር ግን ሌላ ሰው ከአጠገቡ ተቀምጦ ልክ እንደ አርሳንዮስ እንዲያደርግና እርሱን እንዲገሥጁት ተመካክረው መጡ ያም ሰው ከአርሳንዮስ አጠገብ ሆኖ እየጠረጠረ ሲመገብ ሌላው መጥቶ በጥፊ መታውና ብገዳም ለምን እንዲህ ታደርጋለህ። ማሽ ያ መልአክ ከእርሱ ተሠወረ በዚህ ጊዜ ቅዱስ ዞሲማስ የት ቦታ እንዳለሁ በማላውቅበት ቦታ ላይ ነኝና አምላኬ ኢየሱስ ክርስቶስ ሆይ አድነኝ ብሎ ጸለየ የእግዚአብሔር ርዳታ አይለይህምና አትፍራ የሚል ቃል ከላይ መጣለት ወዲያውም በዚህ ምድር ዐይቶት የማያውቀው መልኩና ገጽታው ልዩ የሆነ አርዌ ወደ እርሱ መጥቶ እንደሚያጽናና በላዩ ላይ ይወጣ ዘንድ እንደሚፈልግ በማድረግ ራሱን አጎንብሶ በፊቱ ቆመ ቃል ከስማይ አትፍራ ነገር ግን በርሱ ላይ ውጣና ተጫን እርሱ ከተመኘኸው ቦታ ያደርስፃልና አለው በዚህ ላይ ሆኖ ቀንና ሌሊት ከተጓዘ በኋላ ያ ያደረሰው ፍጡር ትቶት ሔደ ወዲያው ሌላ አርዌ መጥቶ ዙሪያዋን ባሕር እስከ ከበባት ቦታ አደረሰው ቅዱስ ዞሲማስ ከዚህ ባሕር ከከበበውና በባሕሩ ላይ ደመና ካለበት ቦታ ሲደርስ ፊጣሪው ልመናውን እንዲፈጽምለት በብዙ እንባና ምልጃ ጸሉት አቀረበ በዚህ ጊዜ ሲማስ ሆይ እግዚአብሔር ምን ያህል ጸጋ እንደ ስጥህ ልብ አድርግ ወደዚህ ቦታ የመጣና የደረሰ ይህን ባሕር አልፎ ብሔረ ብፁዓን የደረሰ ሰው ደመና ተሸክማ ካደረሰችው ከማቴዎስ ወንጌላዊ በቀር ሌላ ሰው የለም አንተ ግን በጸሎትህና በድካምህ የብፁዓውያንን ሕይወት አይተህ ዜናውን ለዓለም ትናገር ዘንድ እነርሱን ለማየት በቃሁ የሚል ቃል ከሰማይ ሰማ በዚህ ጊዜ በባሕር አጠገብ እስከ ሰማይ የሚደርስ ትልቅ ዛፍ ዐየ ቃልም እንዲህ አለው ሲማስ ሆይ እግዚአብሔር ዛፏን ጫፏን ወዳንተ እንድታጐነብስ ያደርጋታልና ያን ጊዜ በዛፉ ላይ ውጣ በደንብ ያዛት አትፍራም ይህቺ ዛፍ ወደ ላይ አውጥታ መልሳ ከባሕሩ መካከል ታደርስፃለች ከዚያም በባሕር ዳር ያለችው ሌላዋ ዛፍ ትመጣለች ያን ጊዜ የቀደመችውን ዛፍ ለቀህ ይህችኛዋን ዛፍ ያዝ ይህች ባሕሩን አሻግራ ወዲያ ማዶ ታደርስፃለች ቅዱስ ዞሲማስም እንደ ተነገረው በሁለቱ ዛፎች አሻጋሪነት ባሕሩን ተሻግሮ ብሔረ ብፁዓን ደረሰ ብሔረ ብፁዓን በደረሰ ጊዜ ፈጣሪውን ፈጽሞ አመሰገነ ምድሪቱን ሲያይ ብርህትና ፈጽማ ደስ የምትል ሆና አገኛት በተጓዘ ቁጥርም የበለጠ ብሩህና መዓዛዋ እየሆነ መጣ ታላላቅ ዕፅዋትንና በሥራቸው ቆሞ የሚሜጸልይ እንደ ፀሐይ የሚያበራ ሰው አይቶ በድንጋጤ እግዚአብሔር እንዲያድነው በጸለየ ጊዜ ከንጹሐን የእግዚአብሔር ሰዎች የተነሣ አትደንግጥ የሚል ቃል ሰማ ወደ ዚያ ሰውም ሐደ እጅ በመንሳት ስገደለት ያም ብፁዓዊ ቅዱስ ዞሲማስ አንዴት ወደዚያ እንደ ደረስ ይመገረምና በመደነቅነ ከነቢያትና ከሐዋርያት ያለ ማቴዎስ በቀር የመጣ የለም እንዴት ብለህ መጣሁ እያለ ጠየቀው ቅዱስ ዞሲማስም ጓ ዘመን ሙሉ እነርሱን ለማየት ፈጣሪውን እንደ ለመነና ልመናውን ተቀብሎ በቸርነቱ እንዳመጣው በነገረው ጊዜ ፈጣሪ ጸሎትህን ሰምቶፃሃልና እኛንም ያንተን ፊት ስለ ዐሳየን ለአምላካችን ምስጋና ይሁን እኔ ልታያቸው ከተመኘፃቸው አንዱ ነች ብሎ ወደ ብፁዓውያን አኅው ጠሰደው ልብስ የሌለው ራቁቱን ነበር ኮሲማስ ጌታዬ ሆይ ራቁትህን ነህት ሲለው ወንድሜ ሆይ ራቁትስ እኔ ሳልሆን አንተ ነህ እኔ የሚያረጅ ልብስ አልለበስኩም ነገር ግን ጸጋ እግዚአብሔርን የለበስኩ ነኝ እኛ ጸጋ እግዚአብሔር የለበስን ስለሆነ ጎፍረታችን አይታይም አለው ቅዱስ ዞሊማስ ሲመለከተው እንደ ፀሐይ እያበራ ብርሃኑ አላስቀርበው ብሎ በገጹ በወደቀ ጊዜ እጁን ይዞ አይዞህ አኔም እንዳንተ ቀዳሚ ሰው ነኝ ብሎ እያጽናናው አኀውን እናይ ዘንድ ተነሥ ብሎ ይዞት ሔደ ብፁዓውያን አኀው ቅዱስ ዞሲማስን ባዩት ጊዜ ሁሉም በመምጣቱ ተደነቁ በመንፈሳዊ ሰላምታም እጅ ተነሣው እንዴት እንደ መጣ ጠይቀውት ሁሉንም ነገራቸው የዞሊማስ ዜና በብሔረ ብፁዓን እየተሰማ የሚመጡት ብፁዓውያን ቁጥር አየጨመረ መጣ ቅዱስ ዞሲማስም ከሚመጡት ብፁዓውያን ሰዎች የተነሣ ሦስት ቀንና ሃስት ሌሊት ምንም ሳያርፍና ሳይተኛ ቆየ በዚህ ላይ ጉዞ ከጀመረ ጀምሮ የቀመሰው ነገርም ሆነ ያረፈውና የተኛው ነገር የለም ይህ ፉሉ ተዳምሮ ስለ ደከመው ያን መጀመሪያ ያገኘውን ብፁዓዊ ሰው እባክህ በጣም ስለ ደከመኝ ብፁዓውያን አኀው ሲፈልጉኝ የምድሪቱን ውበት ሊያይ ወጥቶአል በላቸው እኔም ትንሽ ልተኛ አለው እዚህ ላዴ ችግር ተፈጠረ ቅዱስ ዞሲማስ የደከመበትን ሁሉ የሚያበላሽ ያልጠበተው ነገር ገጠመው ያ ብፁዓዊ የቅዱስ ኮሲማስን ነገር በሰማ ጊዜ ፈጽሞ ተቆጣ ሌሎቹንም ጠርቶ ይህ ክከጽሩዕ ዓለም የመጣ ሰው ይዞት የመጣውን እንክርዳድ በመልካም ምድራችን ሊዘራብን ይፈልጋልና አለ ሌሎቹም ሁሉ የሐሰትን ክፋት ከቅዱስ መጽሐፍ እየጠቀሱ ከተናገሩት በኋላ ምድራችንን እንዳያበላሸው ይውጣልጉጐ አሉ በዚህ ጊዜ ቅዱስ ዞሲማስ ፈጽሞ እያዘነና አያለቀሰ ወደ ክርስቶስ ጸለየ ቃልም ከሰማይ ብፁዓን ሆይ እስክ ሰባት ቀን ድረስ ተዉት ዜናችሁን ከጥንቱ እስከ ተፍጻሜቱ ንገሩት ለሰብአ ዓለም እናንተን እንደሚመስሉ ያስረዳቸው ዘንድ አላቸው በዚህ ጊዜ ሁሉም ቁጭ ብለው ዜናቸውን ይነግሩት ጀመር ሰብአ ዓለም ሆይ ዜናችንን ስሙ እኛ እንደ እናንተ ሰዎች የሆንን ከእሥራኤላውያን ወገን ስንሆን አባታችን ፈራሔ እግዚአብሔር የሆነ ዩናዳብ የሚባል ነበር ያን ጊዜ የነበረው ንጉሥ ጣዖት የሚያመልክ ስለ ነበር ኤርምያስ ነቢይ ሕዝቡን ወደ እግዚአብሔር ባትመለሱ በሥጋ ትማረካላችሁ በነፍስ ገፃነም ትገባላችሁ እያለ ሲናገር ሰምቶ አባታችን ዩናዳብ ለኤርምያስ ነቢይ እርሱ ከእግዚአብሔር በቀር ሌላ አንደማያመልክና ከሚመጣው ቁጣ እንዲሠውረው እንዲጸልይለት ቀርቦ ከተናገረ በኋላ ኤርምያስ ጸልዮ አሰናበተው በዚህ ጊዜ አባታችን ዩናዳብ እግዚአብሔርን የሚያፈቅር ሰው ካለ እርሱም ቤተሰቦቹም ሁሉ ከቤታቸው ይውጡ ብሎ ዐዋጅ ዐጩጀ እርሱ ተከትለው የወጡት እግዚአብሔር እየረዳቸው ሣርና ቅጠላ ቅጠል እየተመገቡ በበረሃ ይመጣል ወንጌላዊ ቅዱስ ማቴዎስ በብሩህ ደመና ተጭኖ መጥቶ ስለ ኢየሱስ ክርስቶስ ባስተማረ ጊዜ እርሱን ከዚህ በፊት እናውቀዋለን ሁልጊዜ እየመጣ በአጆቹ ያቆርበናል አልነው ቅዱስ ማቴዎስም ጌታቕን ኢየሱስ ክርስቶስ ወደ እኛ መጥቶ እንደነገርነው ሲያደርግ ዐየ ታናሽ ከታላቅ በፊት አይሞትም ከእኛ የአንዱ ጥሪው ሞቱ ቢደርስ እግዚአብሔር መልአኩን ልኮ ወንድሜ ሆይ እግዚአብሔር ወደ እርሱ ትመጣ ዘንድ ክእርሉም ጋር ደስ ይልህ ዘንድ ላክች ይለዋል እርሱም በጣም ደስ ይሰኛል እኛንም ሰብስቦ ወደ እግዚአብሔር ልሔድ ነውና ደስ ይበላችሁ ይለናል መላእክት ወርደው ከእኛ ጋር ሆነው ያን ሰው ሕያው እንደ ሆነ ወደ መቃብሩ አብረነው እንሔዳለን እግዚአብሔርን ስለ እርሉ እያመሰገን እንሰናፀተዋለን በዚያን ጊዜ ነፍሰ ያለ ድካም ትወጣለች መላእክትም የጻድቅን ሞት በእግዚአብሔር ዘንድ ክቡር ነው እያሉ ሥጋው እስኪቀበር ያመሰግናሉ ነፍሱን እኛ እያየናት ያሳርጓታል መላእክት ሁልጊዜ ሊያመሰግኑ እንሰማቸዋለን አብረንም እናመሰግናለን ዐቧይ የሆነ የጌታችን ጾም ሲደርስ የዛፍ ፍሬዎች ይወጣሉ ጾም እንደ ደረሰ በዚህ እናውቃለን እስክ ምሽት እንጾማለን ማታ ክስማይ መና ይወርድልናል ከምድር ፀቓ ይፈልቅልናል ከሰብአ ዓለም ንጹሐን ሲሆኑ እናውቃቸዋለን በእነርሱም ደስ ይለናል ዞሊማስ ሆይ ግብራችን ይህ ነው ጻፋትና ያዛት ለሰብአ ዓለምም ንገራቸው ወደ እግዚአብሔር ይመለሱ ዘንድ መሐሪ ነውና አሉት ሾሲማስ ይህን ከብፁዓን በሰማ ጊዜ እግዚአብሔርን ፈጽሞ አመሰገነ እነርሱም ሰብአ ዓለም አኗኗራቸው እንዴት ነው። ከእንግዲህ ካንተና ከቢህ ቦታህ ሁሉ አልደርስም እያለ እየጮኸ ያችን መጽሐፈ ዜና ብፁዓውያን መልአኩ ከሰይጣኑ እጅ ወለዶ ለቅዱስ ኮሲማስ ሰጠው ሰይጣኑም ጥሊማስ ሆይ ከእስራቴ ይፈታኝ ዘንድ መልአኩን ለምንልኝ አለው ቅዱስ ዞሲማስም መልአኩን እንደ ክፋቴ እግዚአብሔር እስከሚፈርድበት እስክ ፅለተ ትንሣኤ ድረስ ተወው ይሒደድደ አለው ያን ጊዜ ፈታውና ሔደ ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ቅዱስ ዞሲማስ በበኣቱ ሆኖ እግዚአብሔር ስላደረገለት እያመሰገነ ዜና ብፁዓውያንን እያነበበ በዕረፍትና በሰላም ኖረ የዕረፍቱ ጊዜ ሲደርስ መልአክ መጥቶ ጥሲማስ ሆይ ከዚህ ዓለም ፈልስህ ወደ እግዚአብሔር የምትሔድበት ጊዜ ደርሶአልና በገዳም ያሉ አበውን ሰብስባቸውና ለዓለም ይገልጧትና ያነቡዋት ይጽና ኑባትም ሸንድ ዜና ብፁዓንን ስጣቸው አለው ቅዱስ ዞሲማስም አበው መነኩሳትን ስብስቦ ዜና ብፁዓንን አነበበላቸው ይጠቀሙ ዘንድ ለሰውም ሁሉ ይገልጡት ዘንድ አዘዛቸው ከቪያም ከዚህ ዓለም ወደ ጌታዬ ኢየሱስ ክርስቶስ ልሔድ ነውና ጸልዩልኙ ብሎአቸው ሚያዝያ ዘጠኝ ቀን ዐረፈ ዙሪያውን ያሉት ገዳማውያን አበው ነፍሱ ወደ ሯኤፌ ሰማያት እንደ ፀሐይ እያበራች በመላእክት ምስጋና ስታርግ ዐዩዋት ከመቃበሩም ድንቅ ተአምራት ተደረጉ የብፁዓውያንንም ዜና ለአኀው መነኩሳትና ለለው ሁሉ መጽናኛ እንዲሆን ሲናገሩ ኖሩ የቅዱስ ዞሲማስ ልመናው ይደረግልን በረክቱ ቅዱስ ዮሐንስ ሐዒቂር ቅዱስ ዮሐንስ ሐር በላይኛው ግብፅ አካባቢ የተወለደ ሲሆን ዕድሜው ዐሥራ ስምንት ዓመት ሊሆነው የእግዚአብሔር ቸርነት አነሣሥታው የመላእክት የሆነ አስኬማን የምንኩስና ልብስ ይለብስ ዘንድ ወደ አስቄጥስ ገዳም ሔደ ከዚያም በደረሰ ጊዜ አባ ባይሞይ የሚባለውን አንዱን አረጋዊ አባት ተገናኝው ዮሐንስም ሰገደለትና ወደ እርሱ እንዲቀበለው ለመነው ሽማግሌውም አባት ልጄ ሆይ በቪህች ገዳም የሚኖሩ በእጆቻቸው ይሠራሉ በቀን በሌሊት ይጾማሉ ይጸልያሉ በሚተኙም ጊዜ ያለ ምንጣፍ በምድር ላይ ይተኛሉ አንተ ወጣት ጐልማሳ ስለ ሆንክ ይህን ሁሉ ችግር አትችለውም የዚህች ገዳም ኑሮ ጭንቅ ነውና ወደ ዓለም ተመልሰህ እንደ ሰው ሁሉ በጐ አኗኗርን ኑር አለው አባ ዮሐፃስም እኔ በጥላህ ሥር ልኖር መጥቻለሁና ስለ እግዚአብሔር ብለህ ተቀበለኝ እንጂ አትመልሰኝ አለው ይህም አባ ባይሞይ እግዚአብሔርን ሳይጠይቅ ምንም ሥራ አይሠራምና በዚያን ጊዜ ሥራውን ይገልጥለት ዘንድ ስለ ዮሐንስ ሐቂር እግዚአብሔርን ለመነው የእግዚአብሔርም መልአክ ተገልጦ እርሱ የተመረጠ መሣሪያ ይሆናልና ተቀበለው ብሎሃል አለው ከዚህ በኋላ ዮሐንስ ሐዒርን ወስዶ ወደ ቤተ ክርስቲያን አስገባው የምንኩስና ልብሶችንም አምጥቶ በላያችው ሦስት ቀን ጸለየ ከዚህም በኋላ የእግዚአብሔር መልአክ ተገልጾ ፀመስቀል ምልክት በልብሶቹ ላይ አማተበ አረጋዊውም እነዚያን የምንኩስና ልብሶች ለዮሐንስ አለበሰው ከዚያች ቀን ጀምሮ ዮሐንስ ተጋድሎውንና አገልግሎቱን ጀመረ አባ ባይሞይም ሊፈትነው ወደደና ደብድቦ ከአንተ ጋር መኖር አልሻም ብሎ ከበኣቱ አስወጥቶ አባረረው የከበረ አባ ዮሐንስም ከሜዳ መካከል በውጭ ቆመ።

• N.B. This Summary is Very Experimental!! based on the following scripts from:
  • https://github.com/millzon/textSummarizer-am
  • https://github.com/icoxfog417/awesome-text-summarization#motivation